Niezwalczone skrzypionki w odpowiednim momencie mogą spowodować straty w plonie ziarna pszenicy, sięgające 30-40 proc. Podpowiadamy, jakie insektycydy mamy do dyspozycji.
Szkodliwe larwy skrzypionek rozpoczynają żerowanie od dolnych liści, a kończą na górnych partiach (liść flagowy). Szacuje się, że jedna larwa potrafi zniszczyć około 10% liścia flagowego. Masowe pojawienie się tego szkodnika, i przy jego intensywnym żerowaniu powoduje znaczne obniżenie zdolności fotosyntetycznej zaatakowanej rośliny, co oczywiście przekłada się później na masę i wypełnienie kłosa ziarniakami.
W przypadku masowego występowania i braku odpowiedniej ochrony insektycydowej zaatakowanej plantacji zbóż, spadek plonu ziarna w najlepszym wypadku może wynieść 15-20% a w najgorszym nawet 30-40% (wszystko zależy od liczebności i intensywności żerowania).
Termin zwalczania
Zabieg zwalczania skrzypionek przeprowadza się w początkowym okresie masowego pojawiania się larw, kiedy ich liczebność przekracza próg ekonomicznej szkodliwości:
- dla jednego źdźbła pszenicy ozimej, pszenżyta ozimego i żyta to 1 larwa skrzypionki,
- dla jęczmienia ozimego i jarego, pszenicy jarej, pszenżyta jarego i owsa to 1 larwa skrzypionki na 2-3 źdźbłach.
Najczęściej termin zwalczania tego szkodnika przypada na przełom drugiej i trzeciej dekady maja oraz początku czerwca. Po stwierdzeniu obecności larw, należy zastosować odpowiednio skuteczny (w odniesieniu do skrzypionki) i bezpieczny (dla roślin zbóż) insektycyd.
Insektycydy na skrzypionki
Plantator ma do dyspozycji 43 insektycydy, niestety aż 42 należą do jednej grupy chemicznej a mianowicie do pyretroidów, jedynie 1 insektycyd należy do grupy pochodnych neonikotynoidów. Jest to o tyle istotne, iż praktycznie wyklucza to możliwość rotacji s.cz., co z czasem może doprowadzić do uodpornienia się całej populacji skrzypionek na tą s.cz.
Pyretroidy działają na larwy oraz imago skrzypionek kontaktowo i żołądkowo, a na roślinie powierzchniowo. Ich efektywność jest bardzo wysoka, jednak posiadają jeden mankament, otóż muszą być stosowane w temperaturze poniżej 20°C, co nie jest takie łatwe w szczególności w ostatnich sezonach, gdyż już w połowie maja temperatura powietrza, potrafi znacznie przekroczyć 200C.
Jedynym wyjściem z tej sytuacji jest zastosowanie s.cz. acetamipryd, związku z grupy pochodnych neonikotynoidów (Mospilan Mizu). Preparat ten dostępny jest w formie koncentratu do rozcieńczenia w wodzie, przez co wykazuje się działaniem kontaktowym i żołądkowym w odniesieniu do skrzypionek. Natomiast na roślinie działa powierzchniowo, wgłębnie i systemicznie i co najważniejsze jego skuteczność nie jest powiązana ze zmiennymi warunkami termicznymi (może być stosowany w temperaturze powyżej 20°C).
Wykaz s.cz. insektycydów stosowanych do zwalczania skrzypionki w zbożach
|
Insektycyd |
Substancja czynna |
Roślina uprawna |
| Arkan 050 CS | lambda-cyhalotryna – 50 g | pszenica ozima, jęczmień jary |
| Cihalotrin 60 CS | gamma-cyhalotryna – 60 g | pszenica ozima, jęczmień ozimy, pszenżyto ozime |
| Cimex 500 EC | cypermetryna – 500 g | pszenica ozima, pszenica jara, jęczmień jary |
| Cimex Max 500 EC | cypermetryna – 500 g | pszenica jara, pszenica ozima |
| Cimex One 500 EC | cypermetryna – 500 g | pszenica ozima, pszenica jara |
| Cyperfor II 100 EC | cypermetryna – 100 g | pszenica ozima |
| Cyperkill Max 500 EC | cypermetryna – 500 g | pszenica jara, pszenica ozima |
| Cythrin 500 EC | cypermetryna – 500 g | pszenica jara, pszenica ozima |
| Decis Mega 50 EW | deltametryna – 50 g | pszenica ozima, jęczmień jary |
| DelCaps 050 CS | deltametryna – 50 g | pszenica ozima |
| Delmetros 100 SC | deltametryna – 100 g | pszenica ozima, jęczmień jary |
| Delta 50 EW | deltametryna – 50 g | pszenica ozima, jęczmień jary |
| DelTop 050 CS | deltametryna – 50 g | pszenica ozima |
| DeLux 050 CS | deltametryna – 50 g | pszenica ozima |
| Insektus 500 EC | cypermetryna – 500 g | pszenica ozima, pszenica jara |
| Insektus Duo 500 EC | cypermetryna – 500 g | pszenica ozima, pszenica jara |
| Judo 050 CS | lambda-cyhalotryna – 50 g | pszenica ozima, jęczmień jary |
| Kaiso 050 EG | lambda-cyhalotryna – 50 g | pszenica ozima |
| Karate Zeon 050 CS | lambda-cyhalotryna – 50 g | pszenica ozima, jęczmień jary |
| Kill Cymax 500 EC | cypermetryna – 500 g | pszenica ozima, pszenica jara, jęczmień jary |
| Kivano 050 EG | lambda-cyhalotryna – 50 g | pszenica ozima |
| Koron 100 SC | deltametryna – 100 g | pszenica ozima, jęczmień jary |
| Kusti 050 CS | lambda-cyhalotryna – 50 g | pszenica ozima, jęczmień jary |
| LambdaCe 050 CS | lambda-cyhalotryna – 50 g | pszenica ozima, jęczmień jary |
| Modivo 60 CS | gamma-cyhalotryna – 60 g | pszenica ozima, jęczmień ozimy, pszenżyto ozime |
| Mospilan Mizu | acetamipryd – 120 g | pszenica ozima, pszenica jara, pszenżyto ozime |
| Nexide 60 CS | gamma-cyhalotryna – 60 g | pszenica ozima, pszenżyto ozime, jęczmień ozimy |
| Ninja 050 CS | lambda-cyhalotryna – 50 g | pszenica ozima, jęczmień jary |
| Nonnus 60 CS | gamma-cyhalotryna – 60 g | pszenica ozima, jęczmień ozimy, pszenżyto ozime |
| Pilgro 100 SC | deltametryna – 100 g | jęczmień jary, pszenica ozima |
| Rapid 060 CS | gamma-cyhalotryna – 60 g | pszenica ozima, jęczmień ozimy, pszenżyto ozime |
| Sherpa 100 EC | cypermetryna – 100 g | pszenica ozima |
| Sherpa 100 EW | cypermetryna – 100 g | pszenica ozima, pszenica jara |
| Sorcerer 500 EC | cypermetryna – 500 g | pszenica ozima, pszenica jara |
| Spider 500 EC | cypermetryna – 500 g | pszenica ozima, pszenica jara, jęczmień jary |
| Sumi-Alpha 050 EC | esfenwalerat – 50 g | pszenica ozima, pszenżyto ozime |
| Sumicidin 050 EC | esfenwalerat – 50 g | pszenica ozima, pszenżyto ozime |
| Super Cyper 500 EC | cypermetryna – 500 g | pszenica ozima, pszenica jara |
| Superkill Max 500 EC | cypermetryna – 500 g | pszenica jara, pszenica ozima |
| Supersect 500 EC | cypermetryna – 500 g | pszenica ozima, pszenica jara, jęczmień jary |
| Topgun 50 CS | lambda-cyhalotryna – 50 g | pszenica ozima, jęczmień jary |
| Vantex 60 CS | gamma-cyhalotryna – 60 g | pszenica ozima, jęczmień ozimy, pszenżyto ozime |
| Wojownik 050 CS | lambda-cyhalotryna – 50 g | pszenica ozima, jęczmień jary |
Fragment artykułu „Co tak skrzypi w łanie” autorstwa dr inż. Tomasza R. Sekutowskiego z IUNG – PIB w Puławach, który ukazał się w majowym wydaniu Wiadomości rolniczych Polska.







