Akademia Żywienia Roślin: Po czym rozpoznać niedobór miedzi?

Charakterystyczną chorobą związaną z niedoborem miedzi jest tzw. „choroba nowin”, fot. M. S. Brodowska

W roślinach zawartość miedzi mieści się najczęściej w przedziale od 5 do 15 mg Cu/kg s. m. Czasami zawartość tego pierwiastka może dochodzić w roślinach do 50 mg/kg s. m. Znaczne ilości miedzi kumulowane są w sałacie, szpinaku, pomidorze czy nasionach gryki. 

W roślinach pierwiastek ten występuje przede wszystkim w postaci enzymów, miedzy innymi miedzioprotein, takich jak plastocyjanina oraz oksydazy – askorbinowa, cytochromowa, fenolowa oraz dysmutaza nadtlenkowa. W roślinach miedź pełni wiele ważnych funkcji fizjologicznych, miedzy innymi bierze udział w przenoszeniu elektronów w fotosyntezie, utlenianiu niektórych związków organicznych (np. kwasu askorbinowego), syntezie lignin oraz związków melaninowych, które odpowiadają za ciemnienie przekrojonych ziemniaków czy jabłek. Pierwiastek ten uczestniczy również w biosyntezie białka.

Objawy niedoboru miedzi w roślinach

Miedź pobierana jest przez rośliny w formie jonów oraz chelatów, przy czym szybkość absorpcji tego pierwiastka jest mniejsza niż pozostałych mikroelementów. Niedobór miedzi spotyka się na torfach i wrzosowiskach, świeżo wziętych pod uprawę oraz na glebach silnie próchnicznych, piaszczystych lub wapiennych. Objawy niedoboru tego pierwiastka w roślinie występują przy zawartości poniżej 5 mg Cu/kg s. m. Należy przy tym pamiętać, że jego przemieszczanie z organów starszych do młodszych jest raczej niewielkie. Wrażliwość roślin na niedobór miedzi jest skorelowana z plonem. W przypadku roślin wrażliwych straty plonu wywołane niedoborem tego mikroskładnika są niewielkie, u roślin średnio wrażliwych wahają się w przedziale od 15 do 40%, a u wrażliwych mogą sięgać nawet 80%. Do roślin najbardziej wrażliwych na niedobór miedzi należą: pszenica ozima, pszenica jara, jęczmień, owies, pszenżyto i żyto.

W przypadku niedoboru miedzi wizualne objawy są liczne, lecz niespecyficzne. Do grupy objawów wspólnych należą – więdnięcie roślin, niezależnie od stanu zaopatrzenia w wodę, co związane jest z niedostateczną syntezą lignin, obecnych w strukturze ścian komórkowych naczyń oraz całej rośliny. Dodatkowo rośliny przybierają karłowaty wygląd, co związane jest między innymi z zaburzeniem produkcji węglowodanów. Dochodzi do wytworzenia krótkich międzywęźli i małych liści oraz zahamowania wzrostu korzeni, a na roślinach widoczne są zmiany chlorotyczne.

Charakterystyczną chorobą związaną z niedoborem miedzi jest tzw. „choroba nowin”, która występuje przede wszystkim u zbóż, a niekiedy również u innych roślin i pojawia się głównie na glebach torfowych luźnych, przy suchej pogodzie. Objawia się ona chlorozą brzegów liści, bieleniem i skręcaniem liści oraz bieleniem kłosów i zasychaniem końców źdźbeł. Rośliny mają zwiędły wygląd oraz charakteryzują się wysoką podatnością na wyleganie.

W przypadku zbóż objawem niedoboru miedzi jest również nadmierne oraz dłużej trwające krzewienie. Przy niedoborze tego pierwiastka dochodzi do silnego ograniczenia aktywności oksydazy kwasu indolilooctowego, której zadaniem jest utlenianie nadmiaru auksyn. W efekcie niedoboru tego enzymu dochodzi do wyraźnego zwiększenia zawartości auksyn powodującego ograniczenie wzrostu pędu głównego, przy jednoczesnym pobudzeniu wzrostu merystemów pędów bocznych. W późniejszym okresie wzrostu zbóż przy niedoborze miedzi następuje opóźnienie fazy kwitnienia. Dodatkowo niedostatek tego mikroskładnika prowadzi do pojawiania się kłosów pustych, ponieważ nie dochodzi do tworzenia się ziarniaków.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany, podajesz go wyłącznie do wiadomości redakcji. Nie udostępnimy go osobom trzecim. Nie wysyłamy spamu.
Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem*.
Please enter your name here
Please enter your comment!

Polityka Prywatności