Przy ustalaniu gatunku uprawianej rośliny oraz strategii nawożenia niezwykle ważne jest uwzględnienie aktualnego odczynu gleby oraz zastosowanego zabiegu wapnowania.
W wielu przypadkach dawki wapna stosowane w celu optymalizacji odczynu gleby są niewystarczające w stosunku do realnych potrzeb. Stąd też bardzo często nie pokrywają one nawet naturalnych strat wapnia wynikających z procesu wymywania, co prowadzi do znacznego przyspieszenia procesu zakwaszenia gleby.
Rośliny, które są uprawiane na glebach kwaśnych dają niższe plony oraz charakteryzują się gorszymi parametrami jakościowymi. Dlatego też przy ustalaniu gatunku uprawianej rośliny oraz strategii nawożenia niezwykle ważne jest uwzględnienie aktualnego odczynu gleby oraz zastosowanego zabiegu wapnowania.
Rośliny reagują zakwaszenie gleb
Rośliny wykazują różną wrażliwość na zakwaszenie gleb:
- silnie reagujące na zakwaszenie gleby, dla których optymalne pH wynosi od 6,0 do 7,5 to: pszenica ozima i jara, jęczmień, kukurydza, rzepak, gorczyca, buraki cukrowe i pastewne, bobik, lucerna, koniczyna, wyka i soja.
- mniej wrażliwe na zakwaszenie gleby, o optymalnym pH w przedziale od 5,0 do 6,5 to: żyto, owies i len.
- mało wrażliwe na zakwaszenie gleby, o optymalnym pH poniżej 5,0 to: gryka, łubin żółty, seradela i tytoń.
U buraka cukrowego, kukurydzy, lucerny czy koniczyny stwierdza się około 25% zwyżkę plonu pod wpływem wapnowania, zaś w przypadku pszenicy, jęczmienia i rzepaku – średnio około 15% zwyżkę plonu. Żyto, owies, len, łubin żółty i seradela reagują na wapnowanie gleb najczęściej około 7% zwyżką plonu.
Wrażliwość roślin na wapnowanie
Rośliny różnią się między sobą również wrażliwością na wapnowanie. Do roślin najbardziej wrażliwych na wapnowanie należy kukurydza i burak cukrowy, w następnej kolejności jęczmień i pszenica, a w dalszej – owies i żyto, a następnie ziemniak, przy czym ich reakcja na wapnowanie zależy od odczynu gleby.
W przypadku gleb bardzo kwaśnych, o pH do 4,5 rośliny mało wrażliwe na zakwaszenie gleby wykazują niską reakcję na wapnowanie. Z kolei rośliny wrażliwe w bardzo dużym stopniu reagują na ten zabieg.
W zmianowaniu z doborem roślin bardzo wrażliwych i wrażliwych na odczyn gleby nawozy wapniowe można stosować praktycznie pod każdą roślinę, najczęściej jednak nawozy do odkwaszania gleb aplikuje się pod rośliny najbardziej wrażliwe – burak cukrowy i lucerna. Najlepiej jednak nawozy wapniowe zastosować pod przedplony tych roślin.
