Dolistne dokarmianie zbóż: kiedy i czym nawozić dolistnie zboża wiosną?

Podstawowe zboża pobierają w przeliczeniu na 1 t ziarna (w kg): 22–28 azotu (N), 10–13 fosforu (P2O5), 20–28 potasu (K2O), 3,5–4,5 magnezu (MgO), 5–7 wapnia (CaO) i 3–4 siarki (S), zaś z mikroelementów (w g): 6 boru (B), 9 miedzi (Cu), 65 cynku (Zn), 90 manganu (Mn), 180 żelaza (Fe) i 0,7 molibdenu (Mo). Najwięcej azotu na jednostkę plonu pobiera pszenica, a potasu – owies, żyto i pszenżyto. Z mikroelementów dla podstawowych zbóż najważniejsza jest miedź, mangan i cynk, zaś w mniejszym stopniu bor i molibden.

Dwa ostatnie mikroelementy pobierane są w niewielkiej ilości, ale jednocześnie należą do najbardziej deficytowych (także miedź) w glebach Polski. Dlatego niewielki dodatek boru (do 50 g/ha B), przed wykłoszeniem pszenicy, daje zazwyczaj dobre rezultaty. We wcześniejszym oprysku oraz jesienią, można też dodać molibden (łącznie do 10 g/ha Mo), zwłaszcza na kwaśnych glebach oraz przy wnoszeniu wysokich dawek azotu. Molibden pomaga wówczas w przerobie pobranego azotu na związki białkowe i plon, zmniejsza uwodnienie i wydelikacenie części nadziemnej oraz związane z tym ryzyko wymarznięcia roślin.

Objawy niedoboru magnezu w zbożu

Podstawowym mikroelementem dla zbóż jest jednak miedź. Spełnia ona ważną rolę w funkcjonowaniu enzymów oksydo-redukcyjnych, regulujących oddychanie roślin, jak też tworzenie związków żelaza, koniecznych do syntezy chlorofilu. Wpływa też na rozwój tkanki mechanicznej, przy jej niedoborze rośliny wykazują większą podatność na wyleganie. Dobre zaopatrzenie w miedź uodparnia rośliny na choroby grzybowe i zwiększa ich zimotrwałość. Objawem jej niedoboru jest tzw. choroba nowin, występująca we wcześniejszych fazach, w postaci jasnych (bielejących) i skręconych końców liści.

>>> Ogólne zasady wiosennego dolistnego dokarmiania roślin

W późniejszym okresie następuje przedwczesne kłoszenie i „bielenie” kłosów. Przy widocznych objawach niedoboru można się spodziewać spadku plonów powyżej 20%. Najczęściej jednak objawy są niewidoczne, powodują wówczas mniejsze, ale zauważalne spadki plonów. Spośród mikroelementów zboża pobierają w największej ilości mangan i żelazo, choć ich deficyt w roślinach zbożowych (zwłaszcza Mn) notuje się głównie w glebach o odczynie obojętnym i alkalicznym, jak też dobrze napowietrzonych, a więc luźnych (spulchnionych).

>>> Łubin, groch i bobik: rola bobowatych, stanowisko, termin siewu, nawożenie i wiele więcej

Na glebach kwaśnych, wilgotnych oraz zwięzłych, zbitych, wykazujących niedobór tlenu (przykład: koleiny po przejeździe kół), mangan występuje w formie łatwo przyswajalnej i jest pobierany w dużych, niekiedy nadmiernych ilościach. Bierze on udział w procesie fotosyntezy i oddychania oraz reguluje przemiany związków azotowych. Dobre zaopatrzenie roślin w mangan wywiera korzystny wpływ na tworzenie węglowodanów, zwiększa też odporność roślin na choroby i niskie temperatury. Jego niedobór objawia się na najmłodszych liściach w postaci międzynerwowej, cytrynowożółtej lub żółtobiałej chlorozy.

Zawartość składników w wybranych dolistnych nawozach zbożowych (w % wagowych)

Stosowanie wieloskładnikowych nawozów dolistnych likwiduje na ogół utajone (niewidoczne wizualnie) objawy niedoboru określonych składników. Przy widocznych objawach, wskazany jest dodatek bardziej skoncentrowanych, pojedynczych chelatów Cu, Mn i Zn. Opryski zaleca się 3-krotnie w okresie wegetacji zbóż, najlepiej łącznie z preparatami grzybobójczymi, by zmniejszyć koszty i zwiększyć efektywność ich stosowania. W przeliczeniu na 1 ha należy stosować 200–300 l roztworu. Opryski zaleca się w następujących fazach i dawkach (w przeliczeniu na 1 ha):

  1. Końcowa faza krzewienia lub początek strzelania w źdźbło – nawóz wieloskładnikowy „zbożowy” + siarczan magnezu jedno- (do 10 kg) lub 7-wodny (do 15 kg) + pojedyncze chelaty miedzi, manganu i cynku (łącznie z nawozem wieloskładnikowym do 30 g Cu, 250 g Mn i 150 g Zn).
  2. Pełnia strzelania w źdźbło (po 10–15 dniach od 1. oprysku) – nawóz wieloskładnikowy + pozostałe składniki jak wcześniej, z większą dawką miedzi – do 50 g Cu.
  3. Przed wykłoszeniem – jak w 2. oprysku, z mniejszą dawką miedzi – do 30 g Cu.

W określonych sytuacjach, jak wcześniej wspomniano, wskazany jest dodatek boru i molibdenu, w razie potrzeby można też dodać mocznik. W prowadzonych badaniach przeciętne zwyżki plonów w wyniku dolistnego dokarmiania zbóż, wahały się od 8 do 15%. Przy widocznych objawach niedoboru składnika oraz w miarę wczesnym jego wniesieniu, w odpowiedniej dawce, efekt plonotwórczy był większy. Dokarmianie dolistne zbóż jarych zaleca się w podobnych fazach jak zboża ozime. Dawki składników można zmniejszyć o 10–20%, z uwagi na niższe plony ziarna, zaś w przypadku jęczmienia zrezygnować z dokarmiania borem.

prof. dr hab. Czesław Szewczuk, dr hab. Danuta Sugier, prof. UP

Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany, podajesz go wyłącznie do wiadomości redakcji. Nie udostępnimy go osobom trzecim. Nie wysyłamy spamu.
Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem*.
Please enter your name here
Please enter your comment!

Polityka Prywatności