Przyorana lub wymieszana z glebą słoma rzepaku, a także pozostawione na powierzchni resztki pożniwne rzepaku w znacznym stopniu poprawiają bilans materii organicznej. Sprawdź, jaka jest wartość nawozowa słomy rzepaku, ile składników wnosi słoma i resztki pożniwne rzepaku.
Zanim przejdę do właściwego tematu, zwracam uwagę, iż podstawowym celem uprawy roli jest dążenie w kolejnych latach do uzyskania, a następnie utrzymania w optymalnym stanie trzech podstawowych właściwości gleby:
- fizycznych, czyli gruzełkowatej struktury, optymalizującej stosunki wodno-powietrzne,
- chemicznych, czyli uzyskanie optymalnego odczynu i zasobności w makro- i mikroelementy,
- biologicznych, czyli uzyskanie korzystnych warunków do aktywności pożytecznych mikroorganizmów (bakterii, grzybów, promieniowców) oraz dżdżownic.
Właściwości te wzajemnie zazębiają się i są w dużym stopniu zależne od siebie. Niemniej po ich spełnieniu, gleba staje się żyzna i urodzajna, dzięki czemu uzyskiwane plony są w mniejszym stopniu zależne od przebiegu pogody.
Resztki pożniwne użyźniają glebę
By uzyskać zamierzony cel, konieczne jest między innymi, utrzymanie dodatniego bilansu substancji organicznej w glebie, z której tworzą się związki próchniczne.
W wielu gospodarstwach, zwłaszcza bez inwentarzowych, bilans ten poprawiany jest poprzez umiejętne zagospodarowanie resztek pożniwnych (głównie słomy) zbóż i rzepaku. W tych gospodarstwach są one często jedyną substancją organiczną wnoszoną do gleby, zastępując w znacznym stopniu nawozy naturalne (obornik lub gnojowicę).
Przeciętnie po żniwach pozostaje na polu do 6 t/ha słomy rzepakowej, zależnie od warunków glebowych, prowadzonej agrotechniki, w tym nawożenia, odmiany, wysokości cięcia i wielu innych czynników. Poza tym pozostaje 3-4 t/ha innych resztek pożniwnych, głównie ścierni i korzeni. Często także wyrosłe z osypanych nasion, samosiewy rzepaku i chwasty.
Po mineralizacji resztek pożniwnych pozostają makro- i mikroelementy
Po ich mikrobiologicznej mineralizacji (przeciętnie w okresie 6-8 miesięcy), gleba zasilana jest we wszystkie podstawowe makro- i mikroelementy, wykorzystywane następnie przez uprawiane rośliny w kolejnym roku.
Oczywiście składniki te zostały wcześniej pobrane z gleby, a więc nie zasilają jej dodatkowo. Z makroelementów najwięcej pozostaje potasu, a następnie wapnia i azotu, zaś z mikroelementów: żelaza, manganu i cynku. Zawartość azotu w resztkach pożniwnych rzepaku jest bardzo rozbieżna (+/- 30 proc.), zależna głównie od ich biomasy, zawartości w glebie i dawek w nawozach.
Podobnie jest z zawartością mikroelementów, zwłaszcza manganu i żelaza. Ich zawartość zależna jest z kolei w dużym stopniu od pH gleby. Wraz ze spadkiem pH wzrasta koncentracja przyswajalnych form Mn i Fe w glebie, co przekłada się na ich zawartość w resztkach pożniwnych..
Z resztek pożniwnych tworzy się próchnica
Wartość nawozowa resztek pożniwnych rzepaku, w tym głównie słomy, oceniana jest także pod kątem wniesienia znacznej ilości substancji organicznej. W wyniku innego mikrobiologicznego procesu – humifikacji, powstają z niej w następstwie wielu przemian związki próchniczne.
Przyorane lub wymieszane z glebą, a także pozostawione na powierzchni, resztki pożniwne rzepaku w znacznym stopniu poprawiają ten bilans, użyźniając glebę w kolejnych 2-3 latach, a więc podobnie jak obornik, w dawce do 15 t/ha.
W jeszcze większym stopniu można poprawić ten bilans pozostawiając, a następnie mieszając z glebą samosiewy rzepaku. Jednak niesie to za sobą wiele negatywnych następstw.
Czy stosować azot i wapń na słomę rzepaku
Na słomę i inne resztki pożniwne rzepaku (w odróżnieniu od zbóż), nie ma na ogół potrzeby stosowania nawozów azotowych, by prawidłowo przebiegał proces ich mineralizacji i humifikacji. Niemniej przy widocznych objawach jego niedoboru, np. na samosiewach, można wysiać do 40 kg/ha N.
Natomiast na glebach kwaśnych wskazany byłby w tym celu, wysiew nawozów wapniowych węglanowych, w dawce od 0,5 do 3 t/ha, w przeliczeniu na CaO, w zależności od stopnia zakwaszenia i kategorii agronomicznej gleby.
Masa makro- (w kg) i mikroelementów (w g) po mineralizacji słomy oraz ścierni i korzeni rzepaku ozimego (średnio – dane z różnych źródeł)
| Makroelementy i mikroelementy | Zawartość
w 6 t słomy |
Zawartość w 3 t
ścierni i korzeni |
Łącznie słoma
+ ścierń + korzenie |
| Azot – N
Fosfor – P2O5 Potas – K2O Wapń – CaO Magnez – MgO Siarka – SO3 |
56
18 121 94 8 19 |
19
7 30 20 5 8 |
75
25 151 114 13 27 |
| Bor – B
Miedź – Cu Cynk – Zn Mangan – Mn Żelazo – Fe Molibden – Mo |
42
34 148 242 328 3 |
18
14 48 112 135 brak danych |
60
48 196 354 463 brak danych |
