Rośliny pobierają składniki pokarmowe w zdecydowanej większości przez system korzeniowy. Jednak niekiedy panujące warunki nie sprzyjają pobieraniu składników pokarmowych tą drogą, bądź też pobieranie przez korzenie jest znacznie utrudnione. Wówczas musimy dokarmić rośliny dolistnie.
W okresie wczesnowiosennej wegetacji głównym czynnikiem, który ogranicza pobieranie składników pokarmowych z gleby jest niska temperatura, wpływająca na zakłócenie prawidłowego funkcjonowania systemu korzeniowego. Niekorzystnie na pobieranie składników z gleby wpływa również susza, jak również nadmierne opady oraz ograniczone nawożenie doglebowe w okresie intensywnego wzrostu roślin. W takich warunkach niezbędne jest dostarczanie składników pokarmowych roślinom drogą pozakorzeniową, które uniezależnia pobieranie zarówno od temperatury gleby i słabo rozwiniętego systemu korzeniowego, jak i od niedoboru wody glebowej, stanowiącego jeden z głównych czynników ograniczających pobieranie z gleby.
Za dokarmianiem dolistnym przemawia również fakt, że w glebach kwaśnych i bardzo kwaśnych dochodzi do ograniczonego pobierania makroelementów przez rośliny uprawne. Najlepszą dostępność większości makroskładników stwierdza się przy pH w przedziale od 6 do 7. Biorąc pod uwagę podstawowe makroskładniki najsilniej na zakwaszenie gleby reaguje fosfor. Dodatkowo dokarmianie dolistne umożliwia szybkie interwencyjne zaopatrzenie roślin w składniki pokarmowe, które są nieodzowne w konkretnej fazie rozwojowej, lub też w momencie stwierdzenia objawów ich niedoboru. Dokarmianie dolistne jest również ważne w okresie intensywnego wzrostu roślin, kiedy to tempo pobierania składników przez system korzeniowy jest zbyt wolne i tym samym nie jest w stanie zapewnić roślinom odpowiedniej ilości niezbędnych składników pokarmowych.
Aplikacja dolistna jest szczególnie ważna w okresach krytycznych dla wzrostu roślin. Po wschodach, w celu przyspieszenia wzrostu roślin, zalecane jest dokarmianie azotem, fosforem, potasem, magnezem, siarką i cynkiem. W okresie wytwarzania pąków kwiatowych – borem, fosforem i tytanem. W czasie wiosennych chłodów ważne jest dostarczenie roślinom fosforu i magnezu oraz krzemu i tytanu. Z kolei w celu poprawy gospodarki wodnej w okresie wysokich letnich temperatur zalecane jest dokarmianie roślin potasem, wapniem, magnezem i krzemem.
Efektywność wykorzystania składników nawozowych aplikowanych dolistnie jest zdecydowanie wyższa niż przy nawożeniu doglebowym. Profilaktyczne stosowanie dolistne składników pokarmowych, zarówno makro-, jak i mikroelementów, wpływa na zmniejszenie ryzyka wystąpienia ich niedoborów na roślinach, jak również zwiększa tolerancję roślin na czynniki stresowe. Poza tym aplikacja nawozów dolistnych daje możliwość wniesienia składników nawozowych w miejscu ich bezpośredniego zapotrzebowania (blaszka liściowa lub inna nadziemna część rośliny), ograniczając tym samym konieczność transportu składnika mineralnego pobranego przez system korzeniowy roślin.
Efektywne dostarczenie roślinom składników pokarmowych poprzez dokarmianie dolistne w znacznym stopniu zależy od aktualnie panujących warunków pogodowych, w tym między innymi od temperatury i wilgotności. Zabiegi dolistne należy wykonywać, gdy temperatura waha się na poziomie 15ºC, a wilgotność powietrza mieści się w przedziale od 60 do 80%. W skrajnych przypadkach w warunkach bardzo suchych dopuszczalne jest dokarmianie dolistne przy wilgotności powietrza powyżej 40%.
Zabieg dokarmiania pozakorzeniowego wykonywany przy temperaturze wyższej niż 20ºC oraz przy niskiej wilgotności powietrza nie jest efektywny, bowiem w takich warunkach może następować odparowanie kropli cieczy roboczej zanim przedostanie się ona do liścia. Dokarmiania dolistnego roślin nie należy prowadzić przy intensywnym nasłonecznieniu roślin oraz przy wietrze, znoszącym krople cieczy użytkowej.
Przy prawidłowo wykonanym zabiegu dokarmiania dolistnego temperatura cieczy użytkowej nie powinna być niższa niż 12 ºC. Dodatkowo należy pamiętać o prawidłowym doborze stężenia cieczy użytkowej. Po opadach deszczu należy zmniejszyć stężenie cieczy roboczej, aby nie doprowadzić do poparzenia roślin, bowiem opad atmosferyczny częściowo zmywa woskową warstwę ochronną znajdującą się na liściach.
