Ekspert Radzi: Ocena wrażliwości zbóż na niskie temperatury

W dzisiejszych poradach eksperta przedstawiamy ocenę wrażliwości ozimych form zbóż i rzepaku na niskie temperatury.

W rolnictwie polowym, niekorzystne warunki klimatyczne w okresie wegetacyjnym i poza wegetacyjnym (spoczynkiem zimowym), mogą całkowicie zniszczyć lub znacznie uszkodzić rośliny, obniżając istotnie ich plony. Można do nich zaliczyć następujące zjawiska: wymarzanie, wyprzewanie, wysmalanie,  wymakanie i wysadzanie roślin.

Czytaj także: Ekspert Radzi: Jak uprawiać gleby ciężkie?

Pojęcie wymarzania wiąże się z mrozoodpornością i zimotrwałością roślin, głównie ozimych form zbóż i rzepaku, niekiedy bobowatych drobnonasiennych i chmielu. Na mrozoodporność, czyli odporność roślin na niskie temperatury, wpływają nie tylko różnice gatunkowe i odmianowe, ale też  przebieg pogody w okresie jesiennej wegetacji ozimin. Wówczas następuje bowiem hartowanie roślin, czyli stopniowo zmniejszające się uwodnienie tkanek i komórek rośliny oraz gromadzenia w nich cukrów prostych, powstających w procesie asymilacji. Niekorzystnie na mrozoodporność wpływa duża zmienność temperatur, zarówno w okresie dobowym (dniem i nocą), jak też dłuższym, powodująca stopniowe rozhartowywanie roślin, czyli utratę cukrów w wyniku wzmożonego procesu  oddychania.

Z reguły bardziej szkodliwe dla roślin są niskie temperatury w okresie wczesnowiosennym (np. w marcu), niż wczesnozimowym (w grudniu i styczniu). Niskie temperatury uszkadzają w większym stopniu przeazotowane (wydelikacone i bardziej uwodnione) rośliny, często przy niedoborze innych składników (potasu, fosforu, magnezu, siarki, molibdenu i manganu), które wspomagają proces asymilacji i przetwarzanie pobranego azotu w biomasę roślinną.  Bardziej mrozoodporne są z reguły zboża,  w miarę wcześnie i rzadko wysiane, które weszły przed zimą w fazę krzewienia (pszenica) lub się rozkrzewiły (żyto i jęczmień) oraz wykształciły 3-5 liści.  Z kolei rzepak w tym okresie powinien wytworzyć nisko osadzoną rozetę, mającą przeciętnie 10 liści, z grubą (co najmniej 10 mm) szyjką korzeniową.

Czytaj także: Ekspert radzi: Głęboka orka przedzimowa: wady i zalety. Jak często ją wykonywać?

Przyjmuje się, że najbardziej mrozoodporne jest żyto (wytrzymuje do -25° C bez okrywy śnieżnej), następnie pszenica i pszenżyto (do -20° C), zaś najmniej jęczmień i rzepak (od -13 do – 18° C), zależnie od odmiany  i innych czynników związanych z mrozoodpornością. Jednak bardziej istotna (wiarygodna) w ocenie przezimowania jest temperatura wierzchniej warstwy gleby, czyli w zasięgu węzła krzewienia zbóż lub szyjki korzeniowej rzepaku.

Dobrze zahartowane zboża ozime znoszą temperaturę mierzoną w 5 cm warstwie gleby,  w zakresie od -6 do -10° C, niekiedy niższą. Temperatura powietrza jest wówczas znacznie  niższa. Pokrywa śnieżna o grubości 5-10-15 cm (im grubsza tym lepiej) chroni rośliny w znacznym stopniu przed dużymi spadkami temperatur. Ostatnie krótkotrwałe styczniowe mrozy, sięgające do – 25° C we wschodniej części kraju, z uwagi na występującą okrywę śnieżną, nie powinny powodować uszkodzeń ozimin w wyniku ich wymarznięcia.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany, podajesz go wyłącznie do wiadomości redakcji. Nie udostępnimy go osobom trzecim. Nie wysyłamy spamu.
Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem*.
Please enter your name here
Please enter your comment!

Polityka Prywatności