Z mikroelementów zboża wyraźnie reagują na niedobór miedzi, manganu, cynku. W mniejszym stopniu na niedoór boru i molibdenu. Jednak bor, molibden i także miedź to najbardziej deficytowe mikroelementy w glebach Polski.
Przed wykłoszeniem pszenicy wskazany jest jednorazowa dawka B (do 50 g/ha), zaś we wcześniejszym oprysku Mo (5-10 g/ha), zwłaszcza na glebach kwaśnych (pH poniżej 6) oraz przy dobrym zaopatrzeniu w azot.
Podstawowe zboża pobierają w przeliczeniu na 1 t ziarna (w kg): 22-28 azotu (N) i potasu (K2O), 10-13 fosforu (P2O5), 3,5-4,5 magnezu (MgO), 5-7 wapnia (CaO) i 2,5-4 siarki (S), zaś z mikroelementów (w g): 6 boru (B), 9 miedzi (Cu), 60 cynku (Zn), 90 manganu (Mn), 180 żelaza (Fe) i 0,7 molibdenu (Mo).
Podstawowym mikroelementem dla zbóż jest miedź
Spełnia ona ważną rolę w funkcjonowaniu enzymów oksydo-redukcyjnych, regulujących oddychanie oraz tworzenie związków Fe, koniecznych do syntezy chlorofilu. Wpływa też na rozwój tkanki mechanicznej, przy jej niedoborze rośliny wykazują większą podatność na wyleganie.
Dobre zaopatrzenie w Cu uodparnia rośliny na choroby grzybowe oraz zwiększa ich zimotrwałość. Objawem niedoboru Cu w zbożach jest tzw. choroba nowin, występująca we wcześniejszych fazach, w postaci jasnych (bielejących) i skręconych końców liści.
W późniejszym okresie następuje przedwczesne kłoszenie i „bielenie” kłosów. Często jednak objawy są niewidoczne, możliwe do wykrycia po analizie chemicznej roślin. Powodują wówczas mniejsze, ale zauważalne spadki plonów.
Ważny jest także mangan i cynk
Z mikroelementów zboża pobierają w największej ilości Mn i Fe, choć ich deficyt notuje się głównie na glebach obojętnych i zasadowych, jak też (dotyczy Mn) dobrze napowietrzonych, a więc luźnych (spulchnionych).
Na glebach kwaśnych, wilgotnych oraz zwięzłych, zbitych, wykazujących niedobór tlenu (przykład – koleiny po przejeździe maszyn), Mn występuje w formach łatwo przyswajalnych i może być pobierany w nadmiernych ilościach.
Bierze on udział w procesie fotosyntezy i oddychania, reguluje tworzenie skrobi w ziarnie oraz przemiany związków azotowych w aminokwasy i białko.
Zwiększa też odporność roślin na choroby i niskie temperatury. Objawy niedoboru pojawiają się na najmłodszych liściach (w odróżnieniu od Mg) w postaci między nerwowej chlorozy o zabarwieniu cytrynowożółtym do żółtobiałego.
Stosowanie wieloskładnikowych nawozów dolistnych
Stosowanie wieloskładnikowych nawozów dolistnych, likwiduje jedynie utajone (niewidoczne wizualnie) objawy niedoboru składników. Przy widocznych objawach, wskazany jest dodatek skoncentrowanych chelatów: Cu, Mn i Zn.
Zaleca się je w następujących fazach i dawkach, stosując na 1 ha 200-300 l roztworu:
- Końcowa faza krzewienia lub początek strzelania w źdźbło – nawóz wieloskładnikowy + mocznik (do 30 kg) + siarczan magnezu jedno- (do 9 kg) lub 7-wodny (do 15 kg). Przy niskiej zawartości Cu, Mn i Zn w nawozie wieloskładnikowym, należy dodać pojedyncze chelaty tych składników, łącznie do 30 g Cu, 120 Zn i 250 Mn.
- Pełnia strzelania w źdźbło (po 10-15 dniach od I oprysku) – nawóz wieloskładnikowy + mocznik (do 24 kg) + siarczan magnezu. (jak wcześniej). Poza tym cynk i mangan (dawki jak wcześniej) + chelat miedzi (do 50 g Cu).
- Przed lub po wykłoszeniu, jak w II oprysku, ale bez Cu i mniejszą dawką mocznika (do 15 kg/ha).
W określonych sytuacjach, jak wcześniej wspomniano, wskazany jest też niewielki dodatek B i Mo.
Opryski zaleca się 3-krotnie w okresie wiosennej wegetacji zbóż, najlepiej łącznie z preparatami grzybobójczymi, by zmniejszyć koszty stosowania obydwu komponentów.
Zawartość składników w wybranych nawozach dolistnych (w % wagowych) pod zboża
|
Nawozy dolistne |
Azot
N |
Magnez
MgO |
Siarka
S |
Bor
B |
Miedź
Cu |
Cynk
Zn |
Mang.
Mn |
Żelazo
Fe |
Molibd.
Mo |
|
Actiplon Zboża ActiMag Zboża Aminopawer Zboża Danko Zboże Ekolist Mikro Z Insol 3 Makroplon Zboża Multifoliar Zboża Plonvit Z YaraVita Zboże |
7,4 – 3,65 12 4 15 16 5 15 4 |
9,1 21,6 10 – 5 4,6 2 5 2 15,6 |
7,4 17,2 14,3 15,2 4,3 – – – 2,4 – |
0,3 0,04 0,6 – 0,16 0,28 0,1 0,01 – – |
0,6 0,08 1,2 1,2 0,35 0,56 1,2 1,3 0,9 3,1 |
1,6 0,2 3,2 0,3 0,9 1,12 1,4 1,15 1 5 |
1,8 0,23 3,6 3 0,98 1,68 1,7 2,6 1,1 9,2 |
1,8 0,23 3,6 0,1 1 1,2 0,3 0,3 0,8 – |
0,01 0,013 0,02 0,01 0,005 0,01 0,01 0,02 0,005 – |
