Chaber bławatek bardzo silnie konkuruje z rośliną uprawną o wodę, składniki pokarmowe i przestrzeń życiową. Jest gatunkiem wskaźnikowym gleb kwaśnych o małej zasobności w węglan wapnia. Młode pędy i kwiaty chabra bławatka mogą być spożywane na surowo lub po uprzednim sparzeniu.
Chaber bławatek (Centaure cyanus), ang.: blue cornflower, french pink, blue bonnet, bluebottle, bachelor’s button, potocznie: białasy, błachat, bławat, chaber zbożowy, kardy, modrak, macoszka, wasilek, wołoszek, Wawer. Rodzina: Asteraceae (astrowate). Roślina roczna, jara i ozima. Wschodzi wiosną i jesienią, kwitnie od czerwca do września. Rośnie na wysokość 20-100 cm. Rozmnaża się z nasion (niełupek). Jedna roślina wytwarza 700-1600 nasion, które zachowują żywotność 2 do 10 lat.
Występowanie i szkodliwość
Występuje na wszystkich typach gleb, jednak najliczniej na glebach lekkich, piaszczystych lub piaszczysto-gliniastych. Jest to pospolity chwast zbóż (szczególnie ozimych), rzepaku ozimego czasami może występować w kukurydzy i roślinach bobowatych (np. grochu, soi).
Jest rośliną światłolubną, bardzo silnie konkuruje z rośliną uprawną o wodę, składniki pokarmowe i przestrzeń życiową.
Ekonomiczny próg szkodliwości tego gatunku w zbożach ozimych, wynosi 3 (5)-10 rośliny 1 m2, natomiast w rzepaku i bobowatych, próg ten wynosi 10-20 rośliny 1 m2.
Czy wiesz, że
Chaber jest gatunkiem wskaźnikowym gleb kwaśnych o małej zasobności w węglan wapnia.
Kwiaty chętnie oblatywane są przez pszczoły (w okresie od czerwca do września), które potrafią zebrać od 14 kg do 60 kg pyłku z powierzchni 1 ha, a wydajność miodu może z 1 ha może wynosić od 150 do nawet 350 kg. Chaber wykorzystywany jest jako jeden z komponentów tzw. łąk kwietnych.
Młode pędy i kwiaty chabra bławatka mogą być spożywane na surowo lub po uprzednim sparzeniu. Świeże kwiaty wykorzystywane są do produkcji wina i nalewek. W średniowieczu wyciąg z kwiatów chabra wykorzystywano do fałszowania czerwonego wina. W medycynie ludowej wyciągi z kwiatów chabra były wykorzystywane jako środek moczopędny, przeciwzapalny oraz do łagodzenia objawów zapalenia spojówek. Niekiedy kwiaty, a właściwie antocyjanowy barwnik stosowany był do barwienia tkanin i napojów, nadając im piękny, głęboki niebieski kolor.
Kwiaty chabra bławatka są narodowym symbolem Estonii.
Botaniczne określenie „Centaurea” wywodzi się z języka greckiego i nawiązuje do mitycznych centaurów (koni z torsem i głową człowieka). Najmądrzejszy z nich czyli Chiron, używał chabra do leczenia rany powstałej po przypadkowym ugodzeniu zatrutą strzała wystrzelona przez Heraklesa (Herkulesa) podczas wykonywania jedenastej pracy.
