Łączki pszczele w Zielonym Ładzie

Słonecznik to jedna z podstawowych roślin w składzie łączek pszczelich, fot. M. Kardasz

Łączki pszczele odgrywają bardzo ważną rolę w integrowanej produkcji oraz Zielonym Ładzie. Są miejscem, gdzie w dużej ilości oraz znacznym zróżnicowaniu bytują owady pożyteczne, będące sprzymierzeńcami rolników w uzyskaniu wysokich plonów. Ich rola nie ogranicza się tylko do zapylania, ale potrafią także skutecznie ograniczać występowanie szkodników na polu. Dlatego należy zrobić wszystko, aby były obecne na polach oraz w ich obrębie.

Owady pożyteczne powinny być obecne na każdym polu. O ich obecność powinien zabiegać każdy profesjonalny rolnik, robiąc wszystko, aby zechciały zasiedlić dany teren. Pierwszym krokiem jaki należy podjąć jest ochrona pożytecznej entomofauny na polach i w ich obrębie. Zapylacze, bo tak często nazywamy owady pożyteczne, powinny być pod szczególną ochroną nie dlatego, że tak mówi prawo, ale dlatego, że ich obecności niesie za sobą wiele korzyści.

Korzyści co niemiara

Jednym z najważniejszych zadań jakie mają do spełnienia owady pożyteczne jest zapylenie roślin. Proces ten zachodzi w bardzo prosty sposób. Owad ,,odwiedzając’’ kwiat zabiera pyłek kwiatowy i przelatując na kolejną kwitnącą roślinę pozostawia część pyłku pobranego wcześniej z innej rośliny. W ciągu dnia owad odwiedza kilka, a nawet kilkanaście roślin, prowadząc do zapylenia. Dzięki pracy zapylaczy następuje istotne skrócenie kwitnienia roślin, większa ilość nasion jest zawiązana, cała plantacja wcześniej i równomierniej dojrzewa, następuje istotne zwiększenie liczby zawiązywanych nasion. Dzięki temu plon będzie wyższy, a jego jakość lepsza. Sytuacja ta korzystnie wpłynie na wynik finansowy gospodarstwa. Rola zapylaczy jest bardzo często bagatelizowana. Podejście lekceważące do zapylaczy jest bardzo nieprofesjonalne. Trzeba bezwzględnie pamiętać, że pracę zapylaczy należy porównać do prawidłowo wykonanych zabiegów agrotechnicznych. Zarówno nieprawidłowo przeprowadzona agrotechnika, jak i brak zapylania bardzo mocno wpływają na ilość i jakość otrzymanego plonu.

Rola poszczególnych zapylaczy jest zróżnicowana, niemniej, każdy owad pożyteczny odgrywa ważną rolę na danym polu. Spośród roślin owadopylnych 75 proc. zapylana jest przez pszczoły, 21 proc. przez inne błonkówki, a 4 proc. przez pozostałe owady. Wśród zapylaczy na największą uwagę zasługują: pszczoła miodna, trzmiel zmienny, trzmiel kamiennik, murarka ogrodowa. Rola owadów pożytecznych nie ogranicza się tylko do zapylania. Wiele z nich w sposób naturalny istotnie ogranicza występowanie szkodników występujących w uprawach rolniczych. Przykładem owadów pożytecznych ograniczających szkodniki są błonkówki z rodziny męczelkowatych, do której zaliczamy baryłkarza bieliniaka. Owad ten występuje w różnych środowiskach, np. lasach, łąkach, polach, a także w ogrodach. Dzięki jego obecności w naturalny sposób zostaje ograniczona populacja bielinka kapustnika, który jest szkodnikiem trudnym do zwalczenia. Na  uwagę zasługują także chrząszcze biedronkowate. W naszym kraju najczęściej występuje: biedronka siedmiokropka, biedronka dwukropka, biedronka dziewięciokropka oraz biedronka pięciokropka. Owady te odgrywają ważną rolę w zwalczaniu mszyc. Pomocne w ograniczaniu liczebności mszyc oraz przędziorków są owady z rzędu sieciarek – rodzina złotookowate. Do tej rodziny zaliczany jest złotook pospolity, który żeruje we wszystkich uprawach rolniczych, ogrodniczych i sadowniczych.

Ważnym owadem pożytecznym jest złotook, fot. M. Kardasz

Ochrona, hotele i łączki

Środki ochrony roślin są bardzo dużym zagrożeniem dla entomofauny pożytecznej. Dlatego stosując je należy postępować według wskazań producenta umieszczonych na etykiecie. Bardzo ważne jest, aby zabiegi wykonywać wieczorem, gdy zapylacze zakończą oblot. Zabiegów nie wolno wykonywać, gdy roślina uprawna lub chwasty kwitną. Ponadto szczególną uwagę należy zwrócić na prewencję.

Istnieje kilka sposobów na ,,zaproszenie’’ owadów pożytecznych na pola. Jednym z nich jest budowanie hoteli dla owadów pożytecznych. Miejsca te są bardzo dobrą kryjówką, owady składają tu jaja oraz zimują. W przeszłości miejscami w których powszechnie bytowały owady pożyteczne były: miedze, stare stodoły, zarośla itp. Obecnie takich miejsc jest niewiele. Dlatego trzeba je stworzyć. Materiałami dla budowy hoteli dla owadów pożytecznych są: cegły dziurawki, stare gliniane doniczki czy garnki, szyszki, łodygi trzcin, słoma, patyki, pędy bambusa, stare pieńki oraz niepomalowane deski. Pieńki i deski powinny być ponacinane oraz mieć otwory o średnicy od 10 do 12 mm i długość ok. 10 cm. Nie mniej ważnym sposobem zwabiającym owady na pole jest wysiew tak zwanych pszczelich łączek, które powinny być wysiane wzdłuż pola oraz w miejscach niezakłócających prac polowych.

Trzeba pamiętać, że łączek pszczelich nie wolno opryskiwać, żadnymi środkami ochrony roślin. Aby łączki były atrakcyjne i chętnie odwiedzane przez liczne gatunki owadów pożytecznych, w ich skład musi wchodzić kilka, a nawet kilkanaście gatunków roślin, ze szczególnym uwzględnieniem roślin miododajnych. Układając skład gatunkowy roślin należy pamiętać o ich wymaganiach, aby wschody były równomierne, a także o zachowaniu odpowiedniej proporcji pomiędzy wysianymi gatunkami. Nieodpowiednie proporcje mogą spowodować, że gatunek dominujący zagłuszy pozostałe. Skład mieszanki miododajnej można sporządzić samodzielnie lub kupić gotową. Najczęściej w skład łączek pszczelich wchodzą następujące rośliny: facelia błękitna, nostrzyk biały i żółty, ogórecznik lekarski, gorczyca biała i czarna, gryka zwyczajna, koniczyna biała, łubin żółty, słonecznik zwyczajny, len zwyczajny itp.

Monika Kardasz

IOR-PIB Poznań

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany, podajesz go wyłącznie do wiadomości redakcji. Nie udostępnimy go osobom trzecim. Nie wysyłamy spamu.
Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem*.
Please enter your name here
Please enter your comment!

Polityka Prywatności