Uprawa soi i dobór odmian

Soja jest jedną z najbardziej wartościowych roślin uprawnych na świecie wykorzystywaną w żywieniu ludzi i zwierząt. Postęp technologiczny i hodowlany, dopłaty do roślin wysokobiałkowych oraz wydłużający się okres wegetacyjny związany z ociepleniem klimatu (zmianami klimatycznymi), sprawiają, że soja staje się coraz popularniejsza w Polsce. Podkreśla się, że soja jest przyszłością produkcji roślinnej w Polsce.

Soja jest rośliną ciepłolubną o dużych wymaganiach cieplnych i średnich wymaganiach glebowych. Rośnie na glebach w dobrej kulturze o odczynie obojętnym (pH 6-7), o dobrych właściwościach fizycznych – trwałej strukturze i stosunkach wodno-powietrznych. Gleby pod soję powinny być ciepłe, niezbyt zwięzłe, przewiewne, niezachwaszczone. Najlepsze są klasy gleb od II do IV. Soję należy wysiewać do gleby ogrzanej do temperatury 8-10°C (III dekada kwietnia – I dekada maja).

Podstawą powodzenia jej uprawy i uzyskania dobrych plonów jest odpowiednia agrotechnika i właściwy dobór odmiany do konkretnego stanowiska i rejonu. Nowe odmiany o krótkim okresie wegetacji oraz to, że Polska, jako kraj członkowski Unii Europejskiej, może korzystać z nasion odmian wpisanych ze Wspólnotowego Katalogu Odmian Roślin Rolniczych, sprawiają, że soja może być już uprawiana prawie w całej Polsce.

Przy wyborze odmiany trzeba uwzględnić warunki glebowo-klimatyczne oraz rejon, w którym soja będzie wysiewana. Rolnicy powinni korzystać z wyników badań odmian Programu Porejestrowego Doświadczalnictwa Odmianowego (PDO) COBORU. Obecnie COBORU opracowuje także „Listę Odmian Zalecanych” (LZO) dla soi, uwzględniając potencjał plonowania w konkretnych warunkach glebowych i klimatycznych.

Jeszcze niedawno prawie nie było odmian soi w Krajowym Rejestrze. Niektórzy twierdzili, że nie ma szans na uprawę soi na całym obszarze Polski, a soję można uprawiać tylko w niektórych jej częściach. W 2016 r. lista obejmowała woj. opolskie i podkarpackie, w 2017 listę poszerzono o dwa województwa – śląskie i wielkopolskie, a w 2018 o kolejne dwa – lubuskie i łódzkie. Poprzedni rok 2019 był przełomowy i tylko dla województwa warmińsko-mazurskiego nie ma odmian zalecanych przez COBORU. Od 2019 r. jest na LZO soi już 20 odmian, w tym 11 niezarejestrowanych w Polsce, ze Wspólnotowego Katalogu Odmian Roślin Rolniczych. Do najczęściej zalecanych odmian soi należą: Abelina, GL Melanie i Sirelia (CCA).

Odmiany soi rekomendowane do uprawy różnią się długością okresu wegetacji od siewu do uzyskania dojrzałości nasion i wyróżnia się odmiany: bardzo wczesne i wczesne, np. Adessa, Antigua, Erica, Augusta (długość wegetacji 125 – 128 dni), średnio wczesne i średnio późne, np. Abelina, Mavka, Sirelia (CCA), Sculptor, Maja (długość wegetacji 132 – 135 dni) oraz późne np. GL Melanie, Aligator, ES Comandor (długość wegetacji 137 – 139 dni) i bardzo późne (długość wegetacji 140 – 147 dni).

W Polsce można uprawiać odmiany soi, które do wydania plonu potrzebują sumy efektywnych temperatur poniżej 1500°C. Należy pamiętać, że rośliny muszą dojrzeć tak, aby zbiór mógł nastąpić najpóźniej do końca września. W związku z tym odmiany wczesne będą odpowiednie dla prawie całej Polski, a odmiany późniejsze można uprawiać w województwach południowych, w których jest dłuższy okres wegetacyjny i więcej ciepłych dni.

Według wyników badań porejestrowych (PDO) Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych w Słupi Wielkiej wzorzec plonu nasion soi w latach 2013 -2018 wynosił: 2013 – 26,8 dt/ha, 2014 – 31,2 dt/ha, 2015 – 19,3 dt/ha, 2016 – 31,1 dt/ha, 2017 – 34,4 dt/ha, 2018 – 37,3 dt/ha. W tabeli poniżej przedstawiono plony wybranych odmian soi według danych PDO COBORU.

Tabela 1. Wyniki plonowania wybranych odmian soi w latach 2012-2018
(na podstawie danych COBORU)

Odmiana   PLON NASION  
  [dt/ha]  
2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018
Abelina 35,0 21,1 35,5 38,5 37,7
Mavka 30,1 30,0 32,2 21,1 30,5 35,0 34,3
Aligator 32,5 37,8 20,1 36,4 36,5 37,6
Madlen 27,9 30,9 18,2 28,3 32,3 29,8
Aldana 30,0 26,0 30,3 18,0 25,2
Augusta 24,2 24,4 27,2 17,0 26,7 27,2 29,5
Adessa 34,4 37,7
Antigua 36,8 36,6
Petrina 39,1 18,5 34,8  37,2 37,3
Erica 19,9 29,2 31,0 32,8
Paradis 19,5 28,3 28,9
Oressa 28,9 31,3
Maja 18,7 29,9 32,0 29,8
ES Comandor 36,7 38,5 39,5
Aurelia 40,3 39,2
GL Melanie 19,5 35,8 37,8 38,4
Viola 34,8 40,3 38,4
Regina 35,5 38,5 38,1
ES Favour 37,8 36,5
Coraline 37,9 33,7 39,9
Sculptor 20,1 30,2 32,0 35,8

 

Autor: Wojciech Suwara

 

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany, podajesz go wyłącznie do wiadomości redakcji. Nie udostępnimy go osobom trzecim. Nie wysyłamy spamu.
Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem*.
Please enter your name here
Please enter your comment!

Polityka Prywatności