Odmiany pszenicy jarej

0
2641

Pszenica jara jest zbożem umożliwiającym produkcję ziarna o wysokich parametrach jakościowych, ale ma duże wymagania środowiskowe i agrotechniczne, czyli jest zbożem gospodarowania intensywnego. Zmniejszenie areału uprawy od 2000 roku związane jest najpewniej z wprowadzeniem do praktyki odmian pszenicy ozimej o poprawionej jakości ziarna. Dobre warunki przyrodnicze , a zwłaszcza jakość gleb, przesądzają o wysokim plonowaniu pszenicy jarej.

Krótki okres wegetacji oraz słabo rozwinięty system korzeniowy sprawiają, że pszenica jara ma największe wymagania glebowe spośród uprawianych w Polsce zbóż. Wymagania glebowe uprawianych w kraju odmian są zróżnicowane w stopniu niezbyt dużym, dlatego nie jest to czynnik eliminujący możliwość uprawy jakiejś odmiany na określonych glebach.

Aktualnie w rejestrze dopuszczonych do uprawy w Polsce jest 30 odmian. Znaczna ich większość pochodzi z polskiej hodowli, jednak jest dziewięć zagranicznych (niemieckie, holenderskie i szwedzkie). Szeroki zestaw odmian daje producentowi możliwość wyboru najodpowiedniejszej do warunków jego gospodarstwa i celu uprawy. Ważne, aby decyzję o wyborze odmiany do uprawy poprzedzić zdobyciem wyczerpujących informacji zarówno na temat poziomu plonowania, jak innych cech użytkowych, jak również odnośnie wymagań agrotechnicznych. Uprawiane w kraju odmiany zalicza się do czterech grup jakości ziarna. Najwyższymi parametrami jakościowymi charakteryzują się odmiany Torka, Viniett, Zebra i Bombona (pszenice elitarne E). Najlepiej plonująca odmianą z grupy elitarnej jest Bombona. W ostatnich trzech latach wykazała wyższy poziom plenności od znacznej części odmian jakościowych. Ziarno tych odmian wykorzystuje się głownie do produkcji mąki używanej do poprawienia jakości mąki pszennej grupy B. Do grupy pszenic jakościowych (A) należy 20 odmian. Mąka z ziarna tych odmian w latach korzystnych dla cech jakościowych może być ulepszaczem” a w latach przeciętnych – pełnowartościowym surowcem piekarskim. Do grupy odmian chlebowych (B) zaliczono 5 odmiany a do grupy paszowych jedną (Pasteur). Obecnie w krajowym rejestrze znajdują się dwie odmiany ościste – Bryza (A) i Zadra (B). Odmiany te szczególnie są przeznaczone dla odbiorców – rolników uprawiających pszenicę w pobliżu lasu.

Uprawiane w Polsce odmiany pszenicy jarej różnią się nie tylko cechami jakościowymi ziarna np. masą 1000 ziaren, wyrównaniem, szklistością ziarna , zawartością białka i glutenu, ale również właściwościami biologicznymi, np. tempem wzrostu, wysokością roślin, terminem dojrzewania, podatnością na wyleganie i choroby oraz wymaganiami agrotechnicznymi.

Odporność na poszczególne choroby w mniejszym lub większym stopniu różnicuje zarejestrowane odmiany. Największe różnice odmianowe występują w odporności na mączniaka, rdzę brunatną i septoriozę liści. Dużą odpornością na większość ważniejszych chorób wykazuje się odmiana Pasteur. Odmiany pszenicy jarej na ogół charakteryzują się bardzo dużą odpornością na wyleganie. Stąd u gatunku tego stosowanie regulatorów wzrostu można traktować jako zabieg drugoplanowy, a czasami zbędny.

Największy udział w kwalifikacji polowej mają odmiany: Bombona (E), Nawra (A) i Tybalt (B). Najwyżej plonującą odmianą w latach 2005-2007 wg COBORU jest odmiana Tybalt. Wysokie plony uzyskują odmiany: Monsun, Waluta, Parabola, Hewilla i Bryza.Do uprawy w mieszankach zbożowych poszukiwane są odmiany wcześniej dojrzewające, wyróżniają się tutaj odmiany Radunia i Żura.

Tabela 1.Charakterystyka odmian aktualnie wpisanych do Rejestru Odmian (opracowanie własne).

Nazwa odmiany Tolerancja na zakwaszenie gleby Reakcja na termin siewu Gęstość siewu mln ziarn/ha Wykorzystanie intensywnego nawożenia azotowego
Odmiany elitarne (grupa E)
Torka mała mniej wrażliwa 4,5-6,0 średnie
Vinjett przeciętna wrażliwa 4,5-6,0 średnie
Zebra przeciętna wrażliwa 5,0-6,5 średnie
Bombona duża wrażliwa 4,5-6,0 średnie
Odmiany jakościowe (grupa A)
Jasna przeciętna mniej wrażliwa 5,0-6,5 dobre
Hezja duża mniej wrażliwa 4,5-6,0 dobre
Nawra duża wrażliwa 4,5-6,0 średnie
Opatka

mała wrażliwa 4,5-6,0 średnie
Koksa przeciętna wrażliwa 4,5-6,0 średnie
Griwa mała mniej wrażliwa 5,0-6,5 średnie
Korynta mała wrażliwa 4,5-6,0 średnie
Triso przeciętna wrażliwa 4,5-6,0 dobre
Żura przeciętna wrażliwa 4,5-6,0 średnie
Bryza* duża mniej wrażliwa 4,5-6,0

średnie
Histra przeciętna wrażliwa 4,5-6,0 średnie
Monsun duża wrażliwa 4,5-6,0 średnie
Tybalt przeciętna mniej wrażliwa 5,0-6,0 średnie
Raweta duża wrażliwa 5,0-6,0 dobre
Radunia duża wrażliwa 5,0-6,0 dobre
Partyzan średnia wrażliwa 5,0-6.0 średnie
Parabola średnia wrażliwa 5,0-6,0 dobre
Hewilla średnia wrażliwa 5,0-6,0 dobre
Waluta mała wrażliwa 5,0-6,5 dobre
Odmiany chlebowe (grupa B)
Banti duża wrażliwa 4,5-6,0 dobre
Helia mała mniej wrażliwa 4,5-6,0 dobre
Cytra przeciętna wrażliwa 4,5-6,0 średnie
Zadra* przeciętna wrażliwa 5,0-6,0 średnie
Trappe mała mniej wrażliwa 4,5-6,0 średnie
Pozostałe (grupa C)
Pasteur duża mniej wrażliwa 4,5-6,0 średnie

* – odmiany ościste

:

Dr Alicja Sułek
Zakład Uprawy Roślin Zbożowych
Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – PIB w Puławach

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany, podajesz go wyłącznie do wiadomości redakcji. Nie udostępnimy go osobom trzecim. Nie wysyłamy spamu.
Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem*.
Please enter your name here
Please enter your comment!

Polityka Prywatności