Nawożenie buraka cukrowego

Jednym z najważniejszych aspektów w produkcji buraka cukrowego jest nawożenie. Na co przede wszystkim zwrócić uwagę i czego rośliny potrzebują…?

Burak jest wymagającą rośliną, jeśli chodzi o nawożenie. Nie dotyczy to jednak wszystkich składowych nawożenia. Warto wiedzieć, co dla buraka jest najważniejsze, aby dokarmiać go w sposób świadomy i zrównoważony. Niezwykle pomocnym narzędziem w uprawie buraka są analizy gleby, do których wykonania zobligowany jest każdy rolnik chcący uprawiać tę roślinę. Dzięki nim można zaoszczędzić sporą część środków przeznaczonych na nawozy.

Odczyn gleby i wapń odżywczy

Przy produkcji buraka cukrowego bardzo istotne jest dobre planowanie – optymalnym terminem wapnowania stanowiska jest zastosowanie wapna pod przedplon buraka, tak by w momencie siewu odczyn był optymalny. Dlatego też warto wiedzieć wcześniej, gdzie w poszczególnych latach będziemy siać buraki. Z różnych względów jednak nie zawsze jest to możliwe. Alternatywą jest więc stosowanie wysokoreaktywnego wapna węglanowego w postaci mezocalcu, co pozwala stworzyć mikro pH w strefie korzenienia się roślin, co daje efekt podobny do tradycyjnego wapnowania, tylko na mniejszą skalę. Jest on także doskonałym źródłem wapnia odżywczego dla roślin.

Burak należy do grupy roślin wrażliwych na niski odczyn gleby. Zakres pH dla tej uprawy wynosi 5,5-7,5, przy czym w warunkach pH 5,5 musimy się już liczyć ze znacznym spadkiem plonu. Trzeba pamiętać, że uregulowany odczyn gleby będzie determinować efektywność całej reszty nawożenia jaką zastosujemy.

Potas

Drugim składnikiem istotnym w uprawie buraków jest potas. Buraki potrzebują go najwięcej i akumulują go w ilości ok. 5 kg K2O/t plonu. Jednak należy przy tym pamiętać, że buraki mają tendencję do pobierania potasu w sposób luksusowy, a jego nadmiar może obniżeniem jakości korzeni. Istotnym źródłem tego składnika pokarmowego są odpowiednie przedplony – np. pozostawiona na polu słoma, czy wysiana gorczyca.

Jeżeli jednak po uwzględnieniu zasobności gleby, przedplonu i zaaplikowanych nawozów organicznych, ilość potasu będzie niewystarczająca, należy ją uzupełnić w postaci nawozów mineralnych. Najlepszym momentem na nawożenie potasem w burakach jest jesień, w roku poprzedzającym siew buraków.

Fosfor

Kolejnym składnikiem, istotnym w nawożeniu buraka cukrowego jest fosfor. Buraki akumulują ok. 2kg P2O5 na każdą tonę plonu. Ten składnik należy podawać w uprawie buraka na dwa sposoby.
Pierwszy to nawożenie nawozami typu NP bezpośrednio przed siewem buraków tak, by nawóz został wymieszany w wierzchniej warstwie gleby i zapewnił łatwo dostępny fosfor młodym roślinom.

Nawożenie fosforem bezpośrednio przed siewem powoduje zwiększenie efektywności fosforu nawozowego, ponieważ skraca się czas między aplikacją, a pobieraniem składnika przez korzeń, co zmniejsza straty spowodowane jego uwstecznianiem się.

Drugą metodą na zwiększenie efektywności nawożenia buraków fosforem jest jego aplikacja w sposób ultrazlokalizowany w postaci mikronawozów. Tutaj forma nawozu odgrywa istotną rolę. Składniki podawane w bezpośrednim sąsiedztwie kiełkujących nasion nie mogą być zbyt skoncentrowane i agresywne. Istnieje bowiem ryzyko osłabienia wschodów.

Azot

Azot to najbardziej plonotwórczy składnik, również w burakach. Zwiększanie dawek w tej uprawie nie daje jednak tak bezpośredniego przełożenia na plon, jak w przypadku np. upraw zbożowych. Buraki wymagają stosunkowo niewielkich dawek tego składnika i akumulują ok 2,4 kg N/t plonu. Przy przeciętnym plonie 50 t daje to ilość 120 kg N/ha. Pamiętajmy o azocie mineralnym w glebie oraz o azocie z nawozów organicznych, jeśli takie są stosowane. W rezultacie, przy nawet bardzo wysokich wydajnościach buraków nie powinno się stosować nawożenia mineralnego na poziomie wyższym niż 120 kg N/ha.

Istotną kwestią jest również termin stosowania azotu w burakach. Jeżeli podajemy azot pogłównie musimy się liczyć z wydłużeniem wegetacji buraka i późniejszym gromadzeniem cukru w korzeniach. Dlatego zwłaszcza przy planowanej wczesnej odstawie buraka do cukrowni powinno się przyspieszać podanie azotu i w wielu przypadkach podać go w całości przedsiewnie. Natomiast jeżeli wiemy, że buraki długo pozostaną w polu, azotem możemy nawozić później.

Bartłomiej Anioła