fbpx
Strona głównaTechnikaMechanizacja zbioru ziemniaków w Polsce

Mechanizacja zbioru ziemniaków w Polsce

Obecnie w kraju prawie połowa gospodarstw rolnych, tj. nieco ponad 1 mln rolników uprawia ziemniaki jadalne, przemysłowe, nasienne i paszowe na powierzchni około 550 tys. ha, stanowi to ponad 25% tej uprawy w Unii Europejskiej. Średnia wielkość plantacji ziemniaka w gospodarstwie, wynosząca ok.0,50 ha w Polsce, jest czynnikiem utrudniającym mechanizację prac w procesie technologii produkcji.

Poza tym niski poziom kwalifikacji rolników, przy niewielkim zużyciu nawozów mineralnym oraz środków ochrony roślin i symbolicznej wymianie sadzeniaków oraz uprawie ziemniaków na ubogich glebach V i VI klasy wpływa, że plony w Polsce są ponad 2-krotnie niższe niż w większości krajów starej UE.
Brak dostatecznych usług mechanizacyjnych, przy bardzo zróżnicowanych obszarowo plantacjach zmusza niejako przemysł maszyn rolniczych do produkcji prostych, mało wydajnych i dość prymitywnych kopaczek z rozrzutnikiem gwiazdowym, kopaczek wibracyjnych i przenośnikowych, gdzie pracochłonność zbioru wynosi od 120 do 150 rbh/ha. Obecnie w gospodarstwach rolnych w użytkowaniu” znajduje się ok. 400 tys. kopaczek gwiazdowych, wibracyjnych i przenośnikowych oraz ok. 90 tys. kombajnów ziemniaczanych różnych typów. W większości są to maszyny po 15 latach eksploatacji.
Jakość zebranych ziemniaków oraz prawidłowe wykonanie mechanicznego zbioru zależy od właściwego przygotowania plantacji, które ma na celu: przyspieszenie dojrzewania bulw, lepsze zabezpieczenia bulw przed chorobami wirusowymi i zarazą ziemniaka, ułatwienie pracy maszyn zbierających i uzyskanie większych wydajności przy mniejszej ich awaryjności. Zabiegi te można dokonać metodą mechaniczną rozdrabniaczami łęcin lub chemiczną, opryskując plantacje defoliantem na 1-3 tygodnie przed zbiorem.
Wykopki ziemniaków należy wykonać po osiągnięciu pełnej dojrzałości bulw, gdy naskórek bulwy nie złuszcza się pod naciskiem kciuka przy temperaturze gleby powyżej 10oC i wilgotności mniejszej niż 15%. Wykopki większości odmian należy przeprowadzić w terminie od połowy sierpnia do końca września, tylko w południowych i południowo-zachodnich rejonach kraju, gdzie nie ma obawy wystąpienia znacznych przygruntowych przymrozków, zbiór odmian późnych można przedłużyć do 10-20 października.
Mechaniczny zbiór ziemniaków jest najbardziej pracochłonnym elementem technologii produkcji i pochłania w zależności od rodzaju zastosowanych maszyn od 20 do 150 rbh/ha. Od sposobu zbioru zależy jakość ziemniaków jadalnych i do przetwórstwa, wartość nasienna sadzeniaków i trwałość przechowalnicza bulw w każdym sposobie przechowywania. Szacuje się, że obecnie jeszcze ponad 35% powierzchni ziemniaków w Polsce zbiera się mechanicznie przy pomocy kopaczek z rozrzutnikiem gwiazdowym, wibracyjnych i przenośnikowych. Udział zbioru kombajnowego ocenia się na ok. 65% powierzchni uprawy i stale rośnie.
Na małych plantacjach często używane są jeszcze dość prymitywne jednorzędowe kopaczki z rozrzutnikiem gwiazdowym: Z 612 i Z 647, kopaczki wibracyjne z drgającym odsiewaczem układające ziemniaki wały Z 629, Z 641 i Z 648 lub przenośnikowe Z 632, Z 649. Kopaczki wibracyjne produkowane przez wielu producentów w kraju mogą po wymianie części wyorującej być wykorzystywane do zbioru buraków, marchwi i innych korzeniowych. Są to maszyny lekkie i tanie, charakteryzujące się małym wskaźnikiem uszkodzeń bulw, wymagają dobrego przygotowania plantacji i dużego nakładu pracy do zbioru. Większe wydajności uzyskują 2-rzędowe kopaczki przenośnikowe Z 609, Z 625/0-1, Z 628/0-1, Z 640/0-4. Niektóre typy zawieszanych kopaczek przenośnikowych, jak: Z 628, Z 640 i Z 662 AKPiL wyposażone są w przenośniki odsiewające izolowane otuliną gumową zmniejszające uszkodzenia bulw oraz w kroje tarczowe przeciwdziałające zapychaniu się i staczaniu ziemniaków pod koła kopaczki. Kopaczki zawieszane Z 628, Z 640 i Z 662 pozwalają na łatwe manewrowanie na nawrotach i dostosowane są do rozstawy międzyrzędzi 75,0 cm.
Zastosowanie do zbioru kombajnów ziemniaczanych zmniejsza ponad 4-krotnie pracochłonność przy zbiorze ziemniaków, ale może powodować zwiększenie uszkodzeń bulw. Na glebach odsiewalnych należy pracować z prędkością roboczą do 7-8 km/h.
Kombajny jednorzędowe Z 643 Bolko, Z 643/1, Z 644 Anna oraz Z 650/1 Pyra produkowane są w FMR w Brzegu i w firmie Krukowiak. Na specjalne zamówienie może być produkowany kombajn Z 643/1 i Z 644 Anna, wyposażone zamiast zasobnika w platformę do kopania ziemniaków do skrzynek lub worków. Najprostszym i najtańszym kombajnem jest Z 643 Bolko, wymagający do obsługi oprócz kierowcy ciągnika 1-2 osób przy stole przebierczym. Posiada boczny sprzęg, izolowane gumą przenośniki odsiewające i zasobnik o pojemności 700 kg hydraulicznie opróżniany na przyczepę przy pomocy siłownika. Z uwagi na prosty typ oddzielacza porostu, kombajn ten może prawidłowo pracować na plantacjach, gdzie masa porostu nie przekracza 3-4 t/ha. Po zamontowaniu dodatkowych adapterów może służyć do zbioru buraków, marchwi i cebuli wykopanych uprzednio kopaczką. Kombajn Z 643/1 jest maszyną bardziej nowoczesną, wyposażoną w zasobnik o pojemności 1250 kg, opróżniany napędzanym hydraulicznie przenośnikiem podłogowym za pomocą dźwigni rozdzielacza. Kombajn ten po zainstalowaniu specjalnych przystawek może służyć także do zbioru buraków, marchwi i cebuli wykopanej kopaczką.
Kombajny Z 644 Anna wyposażone są w zasobniki o pojemności 1500 kg z przenośnikiem podłogowym napędzanym hydraulicznie. Mogą pracować na plantacjach o szerokości międzyrzędzi 62,5-75,0 cm i zakamienieniu do 5 t/ha oraz przy większej masie porostu. Nowsze wersje kombajnów Z 644/3 i Z 644/4 posiadają stałe i wymienne otuliny na prętach przenośników odsiewających, wydłużony stół przebierczy z siedziskami, zmodernizowane kroje tarczowe i dodatkowe urządzenie oczyszczające ziemniaki z porostu i zanieczyszczeń.
Nowoczesny kombajn Z 650/1 Pyra 1, posiada boczny sprzęg pozwalający na poruszanie się ciągnika i kombajnu po wykopanym polu. Przenośniki odsiewające posiadają gumowe otuliny stałe lub wymienne. Zasobnik ziemniaków o pojemności 2000 kg wyposażony jest w dwa siłowniki hydrauliczne, umożliwiające bezstopniowe podnoszenie i rozładunek na środki transportu do wysokości 3,15 m. Kombajn może pracować na plantacjach o szerokości międzyrzędzi 67,5-75,0 cm przy prędkości roboczej od 2-6 km/h. Wymaga od 1-4 osób przy stole przebierczym. Na większych plantacjach można uzyskać wydajność do 0,2 ha/h.
Kombajn jednorzędowy Z 652 AKPil przydatny jest do zbioru ziemniaków na terenach równinnych oraz pagórkowatych dla większych plantacji. Jest maszyną zaczepianą, wyposażoną w izolowane przenośniki odsiewające nowoczesne urządzenia oczyszczające ziemniaki i stół przebierczy dla 2-3 robotników. Posiada hydraulicznie napędzane zespoły robocze, możliwości zdalnego sterowania prędkością odsiewaczy w zależności od wilgotności gleby. Może pracować przy szerokości międzyrzędzi 75,0-90 cm z prędkością do 6 km/h. Wyposażony jest w zasobnik o pojemności 3000 kg opróżniany przenośnikiem podłogowym na środki transportu. Regulowany rozstaw kół pozwala na łatwe przestawienie do wybranej szerokości międzyrzędzi. Do współpracy wymaga ciągnika o mocy powyżej 90 KM.
Dla dużych plantacji FMR w Brzegu produkuje dwurzędową bezzałogową kopaczkę ładującą Z 650/2 Pyra 2, prostą w budowie i łatwą w eksploatacji o wydajności eksploatacyjnej od 0,3-0,5 ha/h. Wszystkie przenośniki odsiewające posiadają otuliny gumowe zmniejszające uszkodzenia bulw. Ziemniaki po oczyszczeniu ładowane są podczas zbioru na jadącą obok samowyładowczą przyczepę. Może pracować na glebach średnio zwięzłych o małym zakamienieniu w rozstawie międzyrzędzi 75,0-90,0 cm. Szeroki przenośnik ładujący pozwala na rozładunek na wysokość do 3,65 m. Wymaga do współpracy przyczep samowyładowczych o dużej ładowności oraz ciągnika o mocy powyżej 90 KM.
Dla dużych plantacji są obecnie dostępne w kraju nowe i używane nowoczesne kombajny firm zachodnich wyposażone w separatory brył i kamieni, urządzenia oczyszczające ziemniaki oraz takie zabezpieczenie izolacyjne przenośników odsiewających, stołów przebierczych oraz zasobników, aby bulwa nie stykała się z metalową częścią maszyny. Dodatkowe wyposażenie kombajnów w elektronikę i komputer powoduje wyraźne podrożenie ceny, jednak są one opłacalne dla rolników specjalistów korzystających z zespołowego użytkowania maszyn lub kółek maszynowych, gwarantujących pełne sezonowe wykorzystanie. Wiele firm zachodnich takich jak: Amac, Grimme, Imac, Kverneland, Prestige i Reekie produkuje 2-rzędowe kopaczki ładujące wyposażone w stoły selekcyjne, urządzenia kruszące bryły o wydajności do 1 ha/h oraz 2- lub 4-rzędowe kombajny samobieżne Grimme, Amac i Dewulf wyposażone w zbiorniki o pojemności do 10 ton i wydajności 0,5-1,0 ha/h.
Po zbiorach ziemniaka rolnicy powinni rozważyć zakup nowych kwalifikowanych odmian. Polecam w tym celu nowe plenne odmiany jadalne: Owacja, Syrena, Tajfun i Soplica.


Informacja dodatkowa:

Informuję również plantatorów ziemniaka, że są jeszcze w sprzedaży książki o nowoczesnej mechanizacji i technologii produkcji ziemniaków z charakterystyką wszystkich zarejestrowanych odmian: “Nowoczesna uprawa ziemniaków”, “Nawożenie ziemniaków” oraz “Sadzenie, pielęgnacja i ochrona ziemniaków”, które można zamówić u autora tego artykułu za zaliczeniem pocztowym, tel. (094) 3431897.

ZOSTAW KOMENTARZ

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany, podajesz go wyłącznie do wiadomości redakcji. Nie udostępnimy go osobom trzecim. Nie wysyłamy spamu.
Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem*.
Proszę podać swoje imię tutaj
Proszę wpisać swój komentarz!

Polityka Prywatności

NAJNOWSZE WIADOMOŚCI

Wydawnictwo PLANTPRESS poleca

INNE ARTYKUŁY AUTORA




ARTYKUŁY POWIĄZANE (TAG)

NAJNOWSZE KOMENTARZE

Newsletter

Zapisz się do Rolniczego Newslettera WRP.pl, aby otrzymywać informacje o tym co aktualnie najważniejsze w krajowym i zagranicznym rolnictwie.