Istotnym elementem prawidłowo prowadzonej strategii uprawy, w tym nawożenia kukurydzy, jest odpowiednie przygotowanie stanowiska. Przed przystąpieniem do planowania strategii nawożenia należy wykonać analizę gleby, zarówno pod kątem jej odczynu, jak i zasobności w przyswajalne formy składników pokarmowych.
Gleby pod kukurydzę
Kukurydza należy do roślin o niezbyt wygórowanych wymaganiach glebowych, stąd też może być uprawiana na różnych glebach z wyjątkiem gleb podmokłych, zimnych, bardzo ciężkich i gleb ilastych, a także suchych i piaszczystych. Do uprawy kukurydzy zalecane są szczególnie czarnoziemy, czarne ziemie i gleby lessowe. Dobrze plonuje na glebach próchnicznych, głębokich, charakteryzujących się dużą pojemnością wodną, a więc na glebach ciepłych i przewiewnymi, a także zasobnych w przyswajalne formy składników pokarmowych. Kukurydza może być również uprawiana na glebach lżejszych, bardziej piaszczystych. Związane jest to z jej oszczędną gospodarką wodną oraz głębokim systemem korzeniowym.
Kukurydza powinna być uprawiana na glebach o uregulowanej kwasowości, najlepiej na stanowisku o pH w zakresie od 6 do 7, przy czym należy przyjąć zasadę, że im gleba cięższa tym wyższe powinno być pH. Zapewnienie roślinom optymalnego dla nich odczynu gleby umożliwi odpowiedni wzrost i rozwój oraz zapewni dobre warunki do pobierania składników pokarmowych, w tym zwłaszcza fosforu.
Przy uprawie kukurydzy na glebach kwaśnych nawet zastosowanie wysokiego nawożenia mineralnego nie zabezpieczy potrzeb pokarmowych roślin, które nie są w stanie efektywnie pobierać składników pokarmowych z gleby. Dodatkowo w glebach kwaśnych obserwuje się bardzo słaby rozwój mikroorganizmów glebowych, które miedzy innymi biorą udział w mineralizacji nawozów naturalnych i organicznych.
Odkwaszanie
W celu stworzenia optymalnych warunków do wzrostu kukurydzy zalecane jest stosowanie nawozów do odkwaszania gleb, które najkorzystniej jest aplikować pod przedplon. W przypadku nie wykonania tego zabiegu dobrze jest wnieść nawozy wapniowe bezpośrednio po zbiorze przedplonu. Zdecydowanie gorsze rezultaty obserwuje się w przypadku aplikacji nawozów wapniowych na wiosnę. Stąd też ich stosowanie należy rozważać jedynie w przypadku, gdy niezbędny jest zabieg wapnowania, a nie został on wykonany w okresie wcześniejszym. W takiej sytuacji zabieg ten jest mniej efektywny i może przyczynić się do zwiększonych strat składników pokarmowych – azotu w formie ulatniającego się amoniaku i fosforu w efekcie jego uwstecznienia, między innymi w konsekwencji tworzenia nieprzyswajalnych dla roślin fosforanów wapnia. Ulatniający się amoniak może wpływać niekorzystnie na młode siewki kukurydzy.
Zbyt późne stosowanie nawozów wapniowych może również prowadzić do pogorszenia warunków wilgotnościowych w glebie, ponieważ w momencie rozpuszczania nawozy do odkwaszania gleb chłoną wodę zawartą w glebie, co w przypadku suchej pogody może wiązać się z przesuszeniem stanowiska wzrostu roślin. Ważny jest również fakt, że nawozy wapniowe dobrze jest głęboko wymieszać z glebą, natomiast przed siewem kukurydzy zalecane jest doprawienie gleby jedynie na głębokość siewu nasion, co nie doprowadzi do zakłócenia podsiąkania wody glebowej.
Potrzeby pokarmowe
Kukurydza to roślina o dużych potrzebach pokarmowych, która wraz z plonem 1 tony ziarna i odpowiednią ilością słomy pobiera z gleby średnio 29 kg N, 13 kg P2O5, 33 kg K2O, 9 kg MgO i 8 kg CaO. Kukurydza ma mniejsze zapotrzebowanie na fosfor w porównaniu do azotu i potasu. Nawozy fosforowe i potasowe najlepiej jest aplikować w okresie jesiennym, a w przypadku uprawy kukurydzy na kiszonkę w plonie wtórnym – przed siewem. Z nawozów fosforowych zalecane jest stosowanie superfosfatów, a z nawozów potasowych – siarczanu potasu lub wysokoprocentowych soli potasowych.
Duży wpływ na wzrost i rozwój roślin odgrywa również magnez i wapń, a z mikroelementów duże znaczenie ma cynk, bor i miedź. Należy przy tym podkreślić, że kukurydza jest jedną z nielicznych roślin, które pobierają więcej magnezu niż wapnia.
Nawożenie azotem
Nawożenie azotowe kukurydzy powinno być dostosowane do aktualnych potrzeb pokarmowych rośliny, gdyż nadmiar tego składnika prowadzi do opóźnienia wytwarzania i dojrzewania kolb. Należy przy tym pamiętać, że pobieranie azotu przez rośliny w znacznym stopniu uzależnione jest od temperatury. Zdecydowanie niższe pobieranie stwierdza się w temperaturze poniżej 5ºC, które wzrasta przy temperaturze powyżej 15ºC. Z nawozów azotowych w uprawie tej rośliny zalecane jest stosowanie nawozów wolno działających, które umożliwiają dostępność azotu dla roślin przez cały okres wegetacji. W związku z tym w uprawie kukurydzy dobrze sprawdza się mocznik i saletra amonowa. W przypadku uprawy roślin na glebach o odczynie zasadowym można zastosować siarczan amonu, który zaliczany jest do nawozów fizjologicznie kwaśnych.
W nawożeniu kukurydzy ważną rolę odgrywają nawozy naturalne. W uprawie kukurydzy na ziarno w okresie jesiennym można stosować obornik lub gnojowicę. W przypadku stosowania obornika wskazane jest dobre wymieszanie nawozu z glebą. W uprawie kukurydzy na kiszonkę zaleca się stosowanie obornika w okresie jesiennym względnie gnojowicy jesienią, a na glebach lżejszych wczesną wiosną.
