Stan zasiewów zbóż ozimych – zalecenia IUNG

Przeprowadzona w I dekadzie marca ocena stanu zbóż ozimych wskazuje na bardzo duże uszkodzenia roślin, głównie pszenicy i pszenżyta. Największe uszkodzenia występują w rejonach, gdzie przed falą mrozów na przełomie stycznia i lutego nie wystąpiły opady śniegu a w szczególności w województwach: wielkopolskim, kujawsko-pomorskim, łódzkim, mazowieckim i częściowo lubelskim, ale także z innych województwa, w których opady śniegu miały ograniczony zasięg są informacje o dużych uszkodzeniach.

Najczęściej uszkodzenia te polegają na całkowitym zniszczeniu nadziemnej masy roślin. Rośliny słabiej rozwinięte, będące w fazie 2-3 liści czy początku krzewienia zwykle mają zniszczony także węzeł krzewienia. W związku z tym już teraz można powiedzieć, że trzeba je będzie przesiać. Część plantacji głównie lepiej rozkrzewionych pszenicy i pszenżyta, mimo zniszczonej przez mróz całej masy nadziemnej, ma jeszcze zdrowe węzły krzewienia, co pozwala na przypuszczenie, że uda się je uratować. Trzeba jednak zaznaczyć, że rośliny w tych łanach są bardzo słabe i nawet niewielkie spadki temperatur w dalszej części przedwiośnia mogą być przyczyną zamierania roślin. W związku z tym można zaryzykować stwierdzenie, że areał koniecznych przesiewów jeszcze się rozszerzy.
Zgodnie z oczekiwaniami zdecydowanie najlepiej przetrwało mrozy żyto. Chociaż należy zaznaczyć, że mimo bardzo dużej odporności tego gatunku na mróz, która sprawia, że uszkodzeń mrozowych na nim w zasadzie się nie obserwuje, w tym roku pewne uszkodzenia – niegroźne wprawdzie – wystąpiły.
W przypadku obu gatunków (pszenicy i pszenżyta) stwierdzono spore różnice odmianowe w zakresie uszkodzeń mrozowych.
W rejonach, gdzie w czasie największych mrozów na przełomie stycznia i lutego była okrywa
śniegowa, stan zasiewów w czasie oceny nie budził zastrzeżeń. Choć oczywiście biorąc pod uwagę fakt, że okrywy śniegowej już nie ma a temperatury nawet w chwili dokonywania tej oceny spadały do minus kilkunastu stopni Celsjusza, stan ten może się pogorszyć.
Reasumując należy stwierdzić, że wiele plantacji zbóż ozimych w tym roku będzie wymagało
przesiewów. Przy czym sytuacja w tym zakresie może się jeszcze znacznie pogorszyć, bo łany w rejonach bezśnieżnych, nawet jeśli nie zostały zniszczone przez mróz, to są bardzo silnie osłabione i charakterystyczne dla okresu przedwiośnia spadki temperatur w połączeniu z wiatrem mogą doprowadzić do znacznego poszerzenia zniszczeń zasiewów.

Zalecenia dotyczące agrotechniki wczesnowiosennej na uszkodzonych łanach zbóż ozimych
Podstawą do działań na wiosnę powinna być ocena stanu łanu, a w szczególności ilości
żywych roślin na jednostce powierzchni zdolnych do stworzenia w wyniku krzewienia dobrze
zwartego łanu. Dla pewnej orientacji podano w tabeli 1 minimalne zagęszczenie roślin dające szansę na uzyskanie względnie dobrej zwartości łanu. Na przykład dla pszenicy na kompleksie żytnim bardzo dobrym wystarczy około 140 roślin, aby wytworzyć dość wysoki plon ziarna.

Tabela 1. Minimalne zagęszczenie roślin zbóż ozimych w czasie ruszania wegetacji.

Gatunek

 

Warunki glebowe

 

Kompleksy pszenne

Kompleks pszenny bardzo dobry i dobry

Kompleks żytni słaby i bardzo słaby

Pszenica ozima

110

140

Pszenżyto ozime

100

110

150

Żyto ozime

80

140

Duże znaczenie dla zmniejszenia skutków uszkodzenia łanów będzie miał termin zastosowania pierwszej dawki nawożenia azotem. Najlepiej jest zastosować ją w czasie ruszenia wegetacji, ale zwłaszcza na glebach gliniastych, nie zawsze wjazd bezpośrednio po rozmarznięciu gleby jest możliwy. Dlatego lepszym wyjściem może być zastosowanie azotu na jeszcze zamarzniętą glebę, oczywiście pod warunkiem, że nie jest pokryta śniegiem.
Kiedy wilgotność gleby zmniejszy się do odpowiedniego poziomu, należy przeprowadzić
bronowanie. Zabieg ten może pobudzić rośliny do intensywniejszego krzewienia.
Ważne znaczenie będzie miało także zwalczanie chwastów, które w przerzedzonych czy
osłabionych łanach są szczególnie niebezpieczne.

 

Przesiewy po zbożach ozimych – zalecenia
Stojąc przed wyborem rośliny następczej należy uwzględnić działanie następcze środka stosowanego w przedplonie. Na wielu plantacjach roślin zbożowych wykonano już jesienne zabiegi herbicydowe.
Generalnie jest to powszechnie stosowana metoda, ponieważ zgodnie z zaleceniami specjalistów, odchwaszczanie zbóż najlepiej jest wykonać już jesienią, aby od wczesnych faz rozwojowych zapewnić roślinie optymalne warunki wzrostu i rozwoju. Zastosowane herbicydy charakteryzują się zróżnicowanym tempem rozkładu w glebie oraz, co za tym idzie, działaniem na rośliny następcze.
Niektóre środki, zwłaszcza o długim okresie rozkładu, mogą powodować uszkodzenia plantacji roślin następczych. W tabeli 2 podano wykaz substancji aktywnych herbicydów stosowanych do jesiennego odchwaszczania zbóż, wraz z nazwami handlowymi herbicydów oraz roślinami jakie można uprawiać wiosną po zaoraniu plantacji opryskiwanych danym środkiem.

Tabela 2. Działanie następcze herbicydów na plantacjach zaoranych w wyniku uszkodzeń mrozowych.

Substancja aktywna

Herbicyd

Możliwość stosowania upraw

Diflufenikan

Agro Diflufenikan 500 SC

Di-eF-eF 500 SC

Diflanil 500 SC

Diflu 500 SC

Golden Fenikan 500 SC

Helm-DFF 500 SC

Komandos 500 SC

Legato 500 SC

Nie uprawiać buraków i grochu (na glebach lekkich), rzepaku, owsa, warzyw cebulowych i roślin kapustnych.

Pozostałe rośliny można po wykonaniu orki na głębokość 20 cm.

Diflufenikan + izoproturon

1) Cougar 600 SC

 

 

 

Wiosną, po wykonaniu orki na głębokość 20 cm, można uprawiać jęczmień jary, pszenicę jarą, kukurydzę, słonecznik, ziemniak, rośliny motylkowate, rzepak jary, len.

Przemijające odbarwienia mogą wystąpić na liściach jęczmienia jarego, pszenicy jarej, rzepaku jarego lub lnu. Nie uprawiać buraków.

2) Legato Plus 600 SC

3) Pelikan Plus 550 SC

Nie uprawiać buraków i grochu (na glebach lekkich). Gdy wiosną zaorano plantację potraktowaną środkiem i wykonano tylko uprawki przedsiewne, wówczas nie uprawiać rzepaku, owsa, cebuli i roślin kapustnych.

Pozostałe rośliny można uprawiać po wykonaniu orki na głębokość 20 cm.

Izoproturon

Protugan 500 SC

Nie można uprawiać rzepaku jarego i buraków, można uprawiać zboża jare, kukurydzę, ziemniaki.

Diflufenikan + flufenacet

Golden Plumage 600 SC

Po wykonaniu zabiegów uprawowych, można uprawiać pszenicę i jęczmień jary, ziemniaki, kukurydzę, buraki cukrowe, rzepak jary.

Expert 600 SC

Komplet 560 SC

Flufenacet + metrybuzyna

Expert Met 56 WG

Po wykonaniu zabiegów uprawowych, można uprawiać pszenicę, jęczmień i pszenżyto jare, ziemniaki, kukurydzę, rzepak jary, lucernę, pomidor.

Chlorotoluron

Lentipur Flo 500 SC

brak informacji

 

Tolurex 500 SC

Chlorotoluron + diflufenikan

Snajper 600 SC

Po wykonaniu orki na głębokość 20 cm można uprawiać jęczmień i pszenicę jarą, kukurydzę, słonecznik, ziemniak, rośliny motylkowate, rzepak jary, len. Przemijające odbarwienia mogą wystąpić na liściach jęczmienia jarego, pszenicy jarej, rzepaku jarego, grochu lub lnu.

Nie można uprawiać buraków cukrowych.

Pendimetalina

4) Golden Pendimet 330 EC

Po wykonaniu orki na głębokość 15 cm można uprawiać pszenicę i jęczmień jary, ziemniaki oraz te rośliny, do odchwaszczania których zaleca się środek.

Stomp 330 EC

Pilar-Pendimatalina 400 SC

Stomp 400 SC

Pendigan 330 EC

Po wykonaniu orki na głębokość 15 cm można uprawiać pszenicę, pszenżyto i jęczmień jary, kukurydzę, bobik, łubin żółty i cebulę.

Pendimetalina + izoproturon

5) Maraton 375 SC

Po wykonaniu orki na głębokość 15 cm można uprawiać zboża jare, ziemniaki i kukurydzę.

2,4-D

Esteron 600 EC

Można uprawiać wszystkie rośliny.

Pielik 85 SP

2,4-D + dikamba

Aminopielik D 450 SL

Aminopielik Super 464 SL

MCPA

Dicoherb 750 SL

Total 750 SL

MCPA + dikamba

Chwastox D 179 SL

MCPA + dikamba + mekoprop

Chwastox Trio 540 SL

Prosulfokarb

Boxer 800 EC

Brak informacji

Pinoksaden

Axial 100 EC

W przypadku przyorania plantacji i siewu kukurydzy, życicy lub owsa zachować min. 4 tyg. przerwy pomiędzy ich siewem a stosowaniem środka Axial 100 EC.

 

Fluorochloridon

6) Racer 250 EC

Można uprawiać ziemniaki, zboża jare, kukurydzę, marchew, pasternak, pietruszkę, seler, czosnek, bobik i groch.

Nie można uprawiać buraków, gorczycy, rzepaku jarego, kapusty i innych roślin z rodziny krzyżowych.

Diflufenikan

+ jodosulfuron

metylosodowy

+ mezosulfuron

metylowy

Alister 162 OD

Można uprawiać zboża jare, groch, kukurydzę, lucernę.

Alister Grande 190 OD

Po wykonaniu orki można uprawiać zboża jare, groch, kukurydzę.

Jodosulfuron

metylosodowy

+ mezosulfuron

metylowy

Atlantis 04 WG

+ adiuwant

Po wykonaniu orki (na głębokość 25 cm) można uprawiać zboża jare, groch, kukurydzę, lucernę.

Chlorosulfuron

Glean 75 WG

Można uprawiać wyłącznie zboża.

Jodosulfuron

metylosodowy

7) Huzar 0,5 WG

Po wykonaniu orki można uprawiać kukurydzę, zboża jare, ziemniaki.

 

Źródło: IUNG-PIB w Puławach, autorzy opracowania: dr hab. Jerzy Grabiński prof. nadzw., dr Renata Kieloch, mgr Marek Badowski, mgr Czesław Pietruch

W jutrzejszych informacjach: Stan upraw rzepaku ozimego i zalecenia IUNG