Przegląd odmian jęczmienia ozimego

0
1868

Jęczmień ozimy uprawiany jest w Polsce głównie na cele pastewne, w mniejszym zakresie także na cele browarne. Powierzchnia uprawy jęczmienia ozimego w Polsce nie jest duża i wynosi ok. 140 tys. ha. Wynika to głównie z mniejszej niż u innych gatunków mrozoodporności. Stąd też uprawa tej formy jęczmienia koncentruje się głównie w rejonach zachodniej i południowej Polski, w których zimy mają łagodniejszy przebieg. N

W ostatnich latach krajowy rejestr jęczmienia ozimego poszerza się o nowe odmiany. Obecnie zarejestrowanych jest 17 odmian, w tym dwanaście o kłosie wielorzędowym ościstym, jedna wielorzędowa bezostna i cztery o kłosie dwurzędowym ościstym (dwie typu browarnego). W krajowym rejestrze zwiększa się w ostatnim czasie udział odmian zagranicznych. Obecnie jest ich już 11, czyli prawie 65%.
BleZarejestrowane odmiany jęczmienia ozimego badane są w ramach Porejestrowego Doświadczalnictwa Odmianowego (PDO) w kilkudziesięciu doświadczeniach rocznie. Liczebność tych doświadczeń nie jest jednakowa dla wszystkich odmian. Najszerzej badane były odmiany Gil, Gregor, Bombay, Carola i Lomerit. W tabeli pominięto jedynie odmianę Marinka, która nie była badana w doświadczeniach PDO w ostatnich dwóch latach. Doświadczenia z jęczmieniem ozimym, podobnie jak większości zbóż, prowadzone są na dwóch poziomach agrotechniki. Poziom wysoki różni się od przeciętnego zastosowaniem dodatkowo dwóch zabiegów fungicydowych, regulatora wzrostu, nawożenia dolistnego oraz wyższego o 40 kg N/ha nawożenia azotowego.
Postęp hodowlany notuje się głównie w grupie odmian wielorzędowych. W ostatnich pięciu latach zarejestrowano aż osiem odmian tego typu. Odmiany te wnoszą istotny postęp przede wszystkim w zakresie plenności, a także mrozoodporności (szczególnie odmiana Bażant) i zdrowotności.Przy wyborze odmiany do uprawy na cele pastewne należy kierować się przede wszystkim plennością. Poza tym, warto zwrócić uwagę również na inne cechy. W rejonach większego zagrożenia chorobami i przy założeniu ograniczeń w stosowaniu chemicznej ochrony roślin znaczną rolę powinna odgrywać zdrowotność. Pod tym względem korzystnie oceniane są zwłaszcza odmiany nowsze – Carola, Merlot, Traminer, Mellori i Rosita. Największą odporność na wyleganie ma odmiana Merlot, a także odmiany Bażant i Bombay. Dużą masą tysiąca ziarn i dobrym wyrównaniem cechują się odmiany o kłosie dwurzędowym oraz wielorzędowa odmiana Lomerit. Przy wyborze odmiany ważna jest również mrozoodporność, która w największym stopniu wpływa na ryzyko uprawy. Różnice odmianowe w tej cesze nie są wprawdzie tak duże jak np. u pszenicy, ale w ostatnich latach zwiększyły się.
Wybór odmiany na cele browarne jest ograniczony, gdyż obecnie jedynie Tiffany i zarejestrowana w roku 2005 odmiana Corbie są odpowiednie do uprawy na ten cel. Jęczmień w uprawie na cele browarne wymaga lepszych gleb. Dla zapewnienia dobrych parametrów technologicznych ziarna konieczne jest też przestrzeganie odpowiedniej agrotechniki (mniejsze nawożenie azotowe, ochrona przed chorobami).
Jęczmień ozimy jest zbożem o stosunkowo dobrej krzewistości. W doświadczeniach COBORU norma wysiewu zależy od kompleksu glebowego. Na glebach kompleksów pszennych wysiewa się 350 ziarn/m2, na kompleksie żytnim bardzo dobrym – 400 ziarn/m2, a na kompleksie żytnim słabym – 450 ziarn/m2, bez różnic dla przedstawianych poniżej odmian zarejestrowanych.


Mgr inż. Andrzej Najewski