Definicja gospodarstwa rolnego zawarta jest w artykule 55 Kodeksu cywilnego i stanowi, że gospodarstwo rolne to grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowana całość gospodarczą oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego.
Koniecznym elementem gospodarstwa rolnego jest nieruchomość rolna (grunt rolny), to jest cześć powierzchni ziemi stanowiąca odrębny przedmiot własności, która jest lub może być wykorzystywana do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej.
– Ustawa Kodeks cywilny w Tytule X Księgi czwartej (spadki) w sposób szczególny reguluje dziedziczenie gospodarstw rolnych. Zgodnie z treścią art.1059 k.c., spadkobiercy dziedziczą z mocy ustawy gospodarstwo rolne, jeżeli w chwili otwarcia spadku stale pracują bezpośrednio przy produkcji rolnej albo mają przygotowanie zawodowe do prowadzenia produkcji rolnej, albo są małoletni, bądź pobierają naukę zawodu lub uczęszczają do szkół, albo są trwale niezdolni do pracy. O tym, czy w skład spadku wchodzi gospodarstwo rolne decyduje stan z chwili otwarcia spadku – wyjaśnia Aleksandra Ziółkowska-Majkowska, dyrektor Departamentu Legislacyjnego Prawo Cywilne w Ministerstwie Sprawiedliwości.
Jak zaznacza resort sprawiedliwości, w świetle przepisu art.1059 Kodeksu cywilnego oraz powiązanych z nim art.1060 k.c. oraz 1062 k.c., krąg spadkobierców ustawowych gospodarstwa rolnego może być węższy od spadkobierców dziedziczących dany spadek na zasadach ogólnych oraz może obejmować osoby niepowołane do dziedziczenia pozostałej części spadku.
– Po osobie, która pozostawiła spadek obejmujący gospodarstwo rolne, istnieją na tle tych przepisów dwie kategorie spadkobierców: jedna dziedzicząca gospodarstwo rolne oraz druga, nabywająca pozostałą cześć spadku – dodaje dyrektor Departamentu Legislacyjnego Prawo Cywilne.
