Plantacje nasienne ziemniaka zagrożone mszycami

0
736

Wzrost zagrożenia chorobami wirusowymi plantacji ziemniaka w ostatnich latach to problem, któremu należy zapobiegać. Jedną z metod walki jest monitoring nalotu mszyc na plantacje, lustracja owadów, które są wektorami wirusów ziemniaka, tj. wirusa liściozwoju, wirusa Y ziemniaka, wirusa M oraz wirusa S.

Na roślinach ziemniaka może żyć i rozmnażać się kilka gatunków mszyc. Są to: mszyca brzoskwiniowa Myzus persicae (Sulz.), jedyny w Polsce wektor wirusa liściozwoju ziemniaka o znaczeniu ekonomicznym, bardzo efektywnie przenosi wirusa Y ziemniaka i nieco słabiej wirusy M i S, mszyca szakłakowo-ziemniaczana Aphis nasturtii Kalt., bardzo efektywny wektor wirusów Y i M ziemniaka oraz słabszy wirusa S, i mszyca kruszynowo-ziemniaczana Aphis frangulae Kalt. oceniana jako niezbyt efektywny wektor wirusów Y i M ziemniaka i prawdopodobnie przenosi również wirusa S, mszyca ziemniaczana smugowa Macrosiphum euphorbiae (Thom.) i mszyca ziemniaczana średnia (Kalt.) Aulocorhum solani Kalt. Obydwa te gatunki notowane są jako wektory wirusów Y, M i liściozwoju. W Polsce od szeregu już lat ich występowanie na ziemniakach jest jedynie sporadyczne. Można zatem uważać, że obecnie nie mają już znaczenia praktycznego w przenoszeniu wirusów.

W celu stwierdzenia obecności mszyc na ziemniakach, należy posłużyć się metodą żółtych naczyń. Dwa żółte naczynia wypełnione w 3/4 wodą z dodatkiem kilku kropli płynu zmniejszającego napięcie powierzchniowe wody, umieszcza się w łanie ziemniaka. Naczynia ustawia się początkowo na ziemi, a potem podnosi się je tak, aby stale znajdowały się na wysokości czubków łętów. Nalatujące mszyce, zwabione żółtym kolorem, wpadają do naczyń i nie mogą się z nich wydostać. Naczynia należy opróżniać najlepiej codziennie lub co drugi dzień rano (godz. 7:00-8:00), a zebrany materiał – oddzielnie z każdego naczynia – niezwłocznie zakonserwować w fiolkach w 70% alkoholu. Żółte naczynia wystawia się według zasady: na plantacji do 10 ha umieszcza się nie mniej niż dwa naczynia w ten sposób, aby miejsca ich wyłożenia były reprezentatywne dla plantacji i na każde kolejne rozpoczęte 10 ha plantacji dodatkowo jedno naczynie żółte.

Metoda żółtych naczyń pozwala przede wszystkim ustalić termin lotu mszyc. Pierwszy zabieg zalecany jest, gdy w żółtych naczyniach pojawią się pierwsze mszyce uznawane za wektory wirusów.

W przypadku trudności z identyfikacją gatunków mszyc można zwrócić się o pomoc do najbliższego Oddziału Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa lub Zakładu Nasiennictwa i Ochrony Ziemniaka IHAR w Boninie:76-009 Bonin k/Koszalina tel. (0 94) 342 30 31 lub 342 69 97.