fbpx
Strona głównaPozostałeOchrona ziemniaka i przygotowanie do zbioru

Ochrona ziemniaka i przygotowanie do zbioru

Malejący areał uprawy ziemniaka (tylko 713 tys. ha w 2004 r.) będzie prawdopodobnie jeszcze się pomniejszał.

Jako dawna potęga” ziemniaczana w Europie musimy przystosować się do nowych warunków i zapotrzebowania rynków. Ze średnim plonem ziemniaków – 18 t/ha plasujemy się na jednym z ostatnich miejsc w Europie, gdzie np. Holandii plony dochodzą do 50 ton na ha. Drugą sprawą niezwykle ważną jest zapotrzebowanie na ziemniaki bardzo wysokiej jakości, przede wszystkim do bezpośredniego spożycia i na przetwórstwo (frytki, czipsy, mrożonki) – (Kapsa, Osowski 2005). Malejąca powierzchnia uprawy oraz wzrost znaczenia jakości produktu powodować będą więc zmiany w zakresie i formach ochrony chemicznej. Nowoczesna ochrona przed chorobami musi być dostosowana nie tylko do kierunku uprawy ale także uwzględniać odporność odmiany, warunki pogodowe (liczba zabiegów uzależniona od wilgotności [opadów] i innych parametrów podanych w programach NegFry, Symphyt itp.). Dotyczy to głównie ochrony przed zarazą ziemniaka, która w krajach Unii sprowadza się do wielokrotnych oprysków fungicydami, nawet profilaktycznie przed wystąpieniem pierwszych objawów choroby. Zdarza się, że w intensywnych programach ochronnych wykonuje się 15-18 zabiegów, nawet gdy nie ma takiej potrzeby. Zastosowanie w programach ochrony przed zarazą różnych metod prognozowania patogenów i systemów decyzyjnych ma na celu precyzyjniejsze określenia ryzyka wystąpienia chorób, określenia daty pierwszego i następnych zabiegów (Kapsa 2005).

Po okresie mokrej i zimnej wiosny (szczególnie na zachodzie i wschodzie kraju) nadeszły silne upały i susza, które nie sprzyjają dobremu rozwojowi i wegetacji ziemniaka. W niektórych rejonach kraju (np. Pomorze Zachodnie) przez 6 tygodni nie spadła kropla deszczu, a jak wiadomo ziemniak jest bardzo wrażliwy na niedobory wody w glebie. Niedobory te połączone z wysokimi temperaturami powodują bardzo niekorzystne zjawiska w rozwoju tj. – słabą tuberyzację (wiązanie bulw) i wzrost bulw (zarazem wzrost plonu) oraz przedwczesne dojrzewanie roślin. W obecnym czasie zagrożenie przez zarazę jest niewielkie, ale opady deszczu i niższe temperatury, które być może nadejdą, wpłyną na termin wystąpienia i tempo szerzenia zarazy.

Tabela 1. Fungicydy do zwalczania alternariozy i zarazy ziemniaka (MRiRW 2005)

Nazwa handlowa

Dawka na ha (kg,1)

Karencja – dni

Działania układowe

Golben M 73 WP

2 kg

14

Kupromet 45 WG

14

Melody Med 69 WG*

7

Patafol MZ 70 WP

14

Planet 72 WP

14

Ridomil Gold MZ 68 WG*

14

Sandofan Manco 64 WP

14

Tatto C 750 S.C.*

14

Działanie wgłębne

Acrobat MZ 69 WP

2 kg

14

Curzate M 72,5 WP

2 kg

11

Pyton 60 WG*

1,25 kg

7

Tanos 50 WG*

0,5-0,7 kg

11

Tosca 72,5 WP

2 kg

11

Działanie powieszchniowe (kontaktowe)

Altima 500 S.C.*

0,3-0,4 l

7

Antracol 70 WG*

1,8 kg

7

Bravo 500, Clortosip 500 SC*

2-3 l

21

Bravo Plus 500 SC*

2-3 l

3

Gwarant 500 S.C.*

2 l

1

Brestanid 502 S.C.

0,5 l

7

Captan 50 WP, Merpan 50 WP

3-3,5 kg

7

Champion 50 WP,
Funguran 50 WP

2,5-3 kg

7

Penncozeb 455 SC

3-4,5 kg

14

Indofil 80 WP*

2 kg

14

Dithane M-45 80 WP, Dithane Neo Tec 75 WG*

2-3 kg

14

Novozir MN 80 WP, Penncozeb 75 WG*, Sancozeb 80 WP, Vondozeb 75 WG*

2-3 kg

14

Penfluid 420 SC, Pennstan 68 WP

3 l (kg)

7

Folpan 80 WG*

2 kg

23

Kuprosal 60 WP

3 kg

7

Konkret 50 WP

3-3,5 kg

14

Merpan 50 WP

3,5 kg

26

Cuproflow 374 S.C.

2,5-3,5 l

7

Miedzian 50 WP, WG

4-5 kg

7

Miedzian Extra 350 S.C.

4-5 l

7

Polyram 70 WG

1,5-1,8 kg

14

Unikat 75 WG*

2 kg

14

* – do zwalczania zarazy i alternariozy ziemniaka

W okresie lata, jeśli warunki będą sprzyjające, możliwy jest pojaw dwóch ważnych chorób ziemniaka – alternariozy i zarazy ziemniaka. Groźna szczególnie w znaczeniu gospodarczym jest zaraza ziemniaka Phytopthora infestans (Mont) de Bary, która w sprzyjających warunkach (wysoka wilgotność i temperatura 16-18 o C) powoduje całkowite zniszczenie liści i przerwanie wegetacji roślin. Przy krytycznym 50 – 75 % zniszczeniu naci następuje zahamowanie przyrostu bulw, a zatem straty w plonie. Na plantacjach niechronionych straty mogą osiągnąć 60-70 % potencjalnego plonu (Kapsa 1997). Przy bardzo dużej liczbie odmian podatnych na zarazę obecnych w Krajowym Rejestrze Odmian (szczególnie odm. zagraniczne) ochrona musi być przeprowadzona przy pomocy dostępnych fungicydów, stosowanych w sposób przemienny. W ostatnim czasie zaraza ziemniaka oprócz objawów typowych (widoczne na spodniej stronie liści obwódki grzybni) bardzo często występuje w nietypowych objawach chorobowych na łodygach ziemniaka jako tzw. zaraza łodygowa (Kapsa 2000).

Alternarioza ziemniaka (Alternaria solani), to choroba grzybowa związana głównie z klimatem ciepłym, suchym i występowaniem krótkotrwałych opadów. Rozwojowi choroby sprzyja osłabienie roślin – tak częste na glebach lekkich, przesuszonych. Pierwsze objawy na roślinach w postaci brunatnych plam nekrotycznych można zauważyć w czerwcu i lipcu. Wygląd plam na liściach jest charakterystyczny (okrągłe lub kanciastego kształtu, ułożone w koncentryczne kręgi, przypominające słoje drewna) (Osowski 1997).

Straty w wyniku działalności choroby grzybowej – alternariozy mogą sięgać do 50 % (badania zachodnie), choć w warunkach Polski nie są tak drastyczne. Przystępując do ochrony ziemniaka przed chorobami należy wziąć pod uwagę szczególnie odporność odmiany, charakter uprawy oraz kierunek użytkowania (odmiany na wczesny zbiór z reguły wytwarzają plon handlowy przed masowym wystąpieniem zarazy). W warunkach polowych przy uprawie odmian wczesnych wystarczą 1-2 zabiegi profilaktyczne w momencie zwierania międzyrzędzi, najlepiej fungicydem kontaktowym. Ochrona upraw przeznaczonych na zbiór jesienny może być prowadzona tradycyjnie (2-3 zabiegi w sezonie) oraz w sposób pełny (5-8 zabiegów w sezonie). W ochronie pełnej -pierwszy zabieg wykonuje się około 50-60 dni po posadzeniu, niezależnie od tego czy są objawy chorobowe na plantacji. Do pierwszego zabiegu zaleca fungicyd układowy, kolejne zabiegi wykonujemy fungicydem wgłębnym a następne fungicydami kontaktowymi (powierzchniowymi)- podanymi w tab.1. Najlepiej dobierać środki, które zwalczają alternariozę i zarazę ziemniaka w trakcie wykonywanego zabiegu.

W nowoczesnych technologiach uprawy ziemniaka jadalnego niszczenie naci jest zabiegiem bardzo ważnym i związanym z poprawą jakości i zdrowotności bulw. Na plantacjach ziemniaków jadalnych, zwłaszcza nawożonych intensywnie, desykacja ułatwia zbiór i ogranicza uszkodzenia mechaniczne bulw. Odporność bulw na uszkodzenia mechaniczne wynika z poprawienia stanu dojrzałości technologicznej skórki, przez co staje się ona odporniejsza na obicia i stłuczenia. Ważną sprawą jest także zwalczenie chwastów występujących w zachwaszczeniu wtórnym (ułatwia to pracę maszyn do zbioru, ogranicza straty energii i robocizny).

Preparat

Dawka na 1 ha

Możliwości dzielenia zabiegu

I zabieg

II zabieg

Reglone 200 SL

4,0-5,0 l

2-3 l

2 l (po 4-6 dniach od I zabiegu)

Basta 150 SL

2,5-3,0 l

2,0 l

1,5 l (5-7 dni po I zabiegu)

Spotlight 60 EO*

1,0 l

0,7 l

0,3 l (do 7 dni po I zabiegu)

Harvade 250 SC

2-3 l

2-3 l

——-


Optymalnym terminem desykacji na plantacjach ziemniaka jadalnego jest początek starzenia się roślin. Starzenie się roślin określane jest w skali fenologicznego wzrostu jako faza 90 BBCH (obniża się wtedy intensywny wzrost roślin, a jagody i liście dolnych partii rośliny żółkną). Faza początku starzenia oznacza również, że masa przyrostu bulw osiągnęła w tym momencie wartość najwyższą. W nowoczesnych technologiach uprawy ziemniaka jadalnego niszczenie naci jest zabiegiem bardzo ważnym i związanym z poprawą jakości i zdrowotności bulw (szczególnie jeśli chodzi o mniejsze porażenie bulw zarazą ziemniaka).

Istnieją trzy sposoby niszczenia naci ziemniaka: mechaniczny, mechaniczno-chemiczny i chemiczny. Najbardziej efektywna jest desykacja chemiczna.

Zabieg mechanicznego niszczenia naci za pomocą rozdrabniaczy łęcin w latach “zarazowych” może przyczynić się do zwiększonego porażenia bulw, co spowodowane jest dużą ilością zarodników zalegających w resztkach roślinnych na powierzchni gleby. W czasie deszczu zarodniki te bardzo łatwo wnikają do gleby, przez skórkę i przetchlinki przedostając się do bulw. Metoda ta jest bardzo popularna w małych gospodarstwach ze względu na niskie nakłady. Wadą mechanicznej metody rozbijania łęcin jest jej niedokładność, ponieważ przy stosowaniu wysokiego nawożenia pól i w sprzyjających warunkach wilgotnościowych duża część roślin płoży się, co w konsekwencji powoduje, iż około 50% ich masy nie ulega rozdrobnieniu.Kolejnym sposobem niszczenia jest metoda mechaniczno-chemiczna. W pierwszej fazie stosuje się rozbijacz łęcin, który rozdrabnia rośliny do wysokości 25 cm, a następnie wykonuje się zabieg preparatem chemicznym (Reglone 200 SL, Basta 150 SC) w dawce zmniejszonej o 50% do dawki polowej. Metoda ta jest skuteczniejsza i pewniejsza niż każda z metod osobno szczególnie na plantacjach o silnym wzroście i bujnej naci (rozpowszechniona w Niemczech i Holandii). Po rozdrobnieniu naci rozdrabniaczem łęcin powinno się następnie wykonać zabieg desykacji w stosunkowo krótkim czasie.

W metodzie chemicznej stosowane są następujące preparaty przedstawione w tabeli 2.W programach ochrony plantacji ziemniaka w krajach Unii Europejskiej (Niemcy, Holandia, Belgia, Francja) dodawanie do ostatniego zabiegu fungicydem desykantu jest bardzo popularne, zwykle dodaje się 1/2 lub całą dawkę fungicydów wykazujących działanie zarodnikobójcze (Altima, Brestanid) aby ochronić bulwy przed porażeniem zarazą.

W programie ochrony plantacji ziemniaka przed zarazą desykacja (niszczenie naci) traktowana jest jako ostatni zabieg ochronny, niszczący zarodniki grzyba przemieszczające się z części nadziemnej roślin do bulw.


Tomasz Erlichowski,
Jerzy Osowski
IHAR w Radzikowie
Zakład Nasiennictwa i Ochrony Ziemniaka w Boninie

ZOSTAW KOMENTARZ

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany, podajesz go wyłącznie do wiadomości redakcji. Nie udostępnimy go osobom trzecim. Nie wysyłamy spamu.
Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem*.
Proszę podać swoje imię tutaj
Proszę wpisać swój komentarz!

Polityka Prywatności

NAJNOWSZE WIADOMOŚCI

Wydawnictwo PLANTPRESS poleca

INNE ARTYKUŁY AUTORA




ARTYKUŁY POWIĄZANE (TAG)

NAJNOWSZE KOMENTARZE

Newsletter

Zapisz się do Rolniczego Newslettera WRP.pl, aby otrzymywać informacje o tym co aktualnie najważniejsze w krajowym i zagranicznym rolnictwie.