„Nadmiar białka w diecie świń”

0
410

Potencjał wzrostowy współczesnych ras świń często przewyższa fizyczne możliwości pobrania przez nie paszy. Za postępem genetycznym winno podążać właściwe żywienie, bez którego praca hodowlana nie miałaby sensu.

W dawce pokarmowej dla świń najważniejszy jest aminokwas lizyna i w stosunku do niego dostosowuje się ilości poszczególnych aminokwasów egzogennych, zwłaszcza metioniny z cysteiną oraz tryptofanu i treoniny wg. tzw. profilu białka idealnego. Pozwala ono na pokrycie zapotrzebowania na aminokwasy w proporcjach zbliżonych do składu ciała świń. Proporcje te (lizyna : metioniny z cystyną : treoniny : tryptofanu) dla grup technologicznych są następujące:

  • prosięta odsadzone – 100 : 60 : 65 : 18
  • tuczniki w pierwszym okresie tuczu – 100 : 65 : 67 : 19
  • tuczniki w drugim okresie tuczu – 100 : 70 : 70 : 20.

Przestrzeganie tych proporcji pozwala na optymalne wykorzystanie białek w paszy, co w konsekwencji korzystnie wpływa na wskaźniki tuczu przy najmniejszym wydalaniu azotu do środowiska.

Tab.1. Poziom białka og. i aminokwasów egzogennych (w g) w 1 kg pasz stosowanych w żywieniu świń (IZ-PIB, 2014)

pasza białko og. lizyna metionina cystyna treonina tryptofan
Jęczmień

Pszenica

Pszenżyto

Kukurydza

Bobik

Groch

Poekstr. śruta rzepakowa

Poekstr. Śruta sojowa

Mączka rybna

Mleko odtłuszczone w proszku

Serwatka w proszku

Drożdże pastewne

110

119

122

90

268

216

351

430

647

327

122

426

3,8

3,3

4,1

2,5

16,5

15,5

19,0

25,9

50,4

25,2

9,5

29,4

1,8

1,9

1,8

1,9

2,1

2,0

7,4

5,8

18,8

8,2

1,7

6,4

2,5

2,7

2,6

2,0

3,2

3,2

8,4

6,7

7,5

2,6

2,6

4,2

3,6

3,4

1,2

3,2

9,1

8,2

15,4

16,6

27,8

14,4

7,2

20,4

1,4

1,3

3,9

0,7

2,3

2,0

4,6

5,7

7,8

4,6

1,7

4,7

 

Głównym źródłem aminokwasów jest białko pasz. Różnią się one znacznie, zarówno pod względem zawartości białka, jak i aminokwasów (tab.1). Zboża mają niską zawartość białka, podczas gdy rośliny strączkowe i oleiste oraz pasze pochodzenia zwierzęcego są bogate w białko. Białko roślinne, w porównaniu z potrzebami szybko rosnących świń zawiera za mało aminokwasów niezbędnych. Najczęściej brakuje lizyny, metioniny, treoniny i tryptofanu. Zapotrzebowanie świń na poszczególne aminokwasy jest względnie stałe i zależy od wieku zwierzęcia (tab.2).

Bilansowanie aminokwasów w diecie, zgodnie z zapotrzebowaniem zwierząt decyduje nie tylko o wykorzystaniu najdroższego składnika paszy jakim jest białko, ale także dla tego, że nadmiar każdego aminokwasu jest eliminowany, najczęściej w postaci amoniaku z moczem. Pociąga to za sobą wzrost ilości azotu wydalanego do środowiska. Poszukuje się więc metod umożliwiających dokładniejsze bilansowanie dawek pokarmowych. Jedną z takich jest stosowanie w żywieniu świń diety niskobiałkowej. I tak, obniżenie poziomu białka w diecie dla świń o 1% zmniejsza ilość wydalanego azotu o 10%. Dieta niskobiałkowa, bez szkody dla osiąganych przyrostów jest możliwa pod warunkiem uzupełniania aminokwasów limitujących przez dodanie ich w czystej formie.

Inną metodą jest normowanie aminokwasów w oparciu o aminokwasy przyswajalne, tj. wchłaniane w jelicie cienkim świń. Tylko te aminokwasy są wykorzystywane efektywnie przez organizm. W UE już od wielu lat funkcjonują programy mające na celu ograniczenie podaży białka w diecie przy zastosowaniu dodatku krystalicznych aminokwasów. W Polsce również są dostępne syntetyczne aminokwasy: L-lizyna, DL-metionina, L-treonina oraz DL-tryptofan.

Tab.2. Zapotrzebowanie na energię, białko i niezbędne aminokwasy w 1 kg mieszanek pełnoporcjowych dla świń w różnych etapach odchowu (Grela i in., 2009)

Wyszczególnienie prosięta warchlaki tuczniki
Masa ciała (kg) 3-5 5-7 7-12 12-25 25-45 45-75 75-100
Energia met. (MJ)

Białko og. (g)

Lizyna og. (g)

Metionina + cystyna (g)

Treonina (g)

Tryptofan (g)

16-18

210-220

16-18

9,6-10,8

10,7-12,0

3,2-3,6

15-16

200-210

15-16

9,0-9,6

10,0-10,7

3,0-3,2

14-15

190-200

13,5-14,5

8,1-8,7

9,0-9,7

2,7-2,9

13,5-14,0

180-190

12,5-13,5

4,6-8,1

8,4-9,0

2,5-2,7

13,50

180

11,5

6,9

7,7

2,3

13,25

170

10

6,0

6,7

2,0

13,00

160

9,0

5,4

6,2

1,8

 

Wszystkie aminokwasy syntetyczne dodane do pasz w procesie trawienia wchłaniane są całkowicie w jelicie cienkim. Są więc w pełni dostępne dla organizmu, nie obciążając środowiska naturalnego szkodliwym azotem. Stosowanie dodatków syntetycznych aminokwasów ułatwia przygotowanie receptur mieszanek paszowych.

Autor: prof. dr hab. Tadeusz Barowicz, Instytut Zootechniki-PIB w Krakowie