Od 2025 roku rolnicy ubiegający się o dopłaty bezpośrednie podlegają zasadzie warunkowości społecznej. Oznacza to, że naruszenia przepisów prawa pracy i BHP mogą skutkować obniżeniem płatności. Kontrole w tym zakresie prowadzi Państwowa Inspekcja Pracy, a ich wyniki trafiają do Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Zapytaliśmy Inspekcję, jak w praktyce wyglądał pierwszy rok obowiązywania nowych zasad. Oto, co sprawdzano i jakie były wyniki.
Kontrole warunkowości społecznej: ile gospodarstw sprawdzono?
Jak informuje nas Główny Inspektorat Pracy, w 2025 roku na terenie całego kraju przeprowadzono łącznie 80 kontroli wśród podmiotów prowadzących działalność rolniczą. W 20 proc. z nich stwierdzono uchybienia.
W 16 przypadkach wobec kontrolowanych gospodarstw wydano pisemne decyzje regulujące stwierdzone niezgodności. Były to decyzje, które jednocześnie odnosiły się do zasad naliczania punktów karnych w systemie warunkowości społecznej.
Z odpowiedzi Inspekcji wynika, że najwięcej problemów dotyczyło bezpieczeństwa i higieny pracy.
Najczęstsze niezgodności
– Najczęściej ujawnione niezgodności dotyczyły niezapewnienia przez pracodawcę pracownikom bezpieczeństwa i higieny pracy – tłumaczy nam Państwowa Inspekcja Pracy.
W praktyce chodziło m.in. o:
- brak zapobiegania zagrożeniom związanym z wykonywaną pracą,
- niewłaściwą organizację pracy,
- niestosowanie wymaganych środków profilaktycznych,
- brak informacji o zagrożeniach oraz brak szkoleń BHP dla pracowników.
Tego typu naruszenia stwierdzono w 7 podmiotach objętych kontrolą warunkowości społecznej.
Użytkowanie maszyn pod lupą
Inspektorzy wskazali również na inne uchybienia, które pojawiały się w gospodarstwach:
- brak oceny ryzyka zawodowego lub brak zapoznania pracowników z jej wynikami,
- nieinformowanie pracowników o zagrożeniach oraz zasadach stosowania środków ochrony indywidualnej,
- brak dostępu do instrukcji użytkowania maszyn, w tym informacji o sytuacjach nietypowych i zasadach bezpiecznej pracy.
To właśnie takie niezgodności mogą skutkować przekazaniem informacji do ARiMR i obniżeniem dopłat bezpośrednich.
Do tego dochodzą również mandaty nakładane przez PIP. Jednak w ilu przypadkach postępowania zakończyły się mandatami, dowiemy się dopiero za jakiś czas.
– Informację, wobec ilu podmiotów wszczęto postępowanie mandatowe, Państwowa Inspekcja Pracy będzie mogła przekazać dopiero po spłynięciu wszystkich danych z kontroli – tłumaczy nam Inspekcja.
