Kukurydza wrażliwa na niedobór cynku

0
114

Bardzo ważnym mikroelementem w uprawie kukurydzy jest cynk, który jest niezbędny dla prawidłowego wzrostu i rozwoju tej rośliny. Optymalne zaopatrzenie kukurydzy w cynk umożliwia wykorzystanie pełnej zdolności produkcyjnej tej rośliny.

Należy pamiętać, że wraz ze wzrostem zasobności gleb w fosfor przyswajalny zmniejsza się dostępność cynku dla roślin. Z tego powodu wysoki poziom nawożenia fosforem w niekorzystnych warunkach może stać się czynnikiem ograniczającym pobranie cynku przez rośliny, co w konsekwencji prowadzi do zaburzenia wzrostu i rozwoju kukurydzy.

Cynk w uprawie kukurydzy jest bardzo ważnym mikroelementem, który podobnie jak fosfor, wpływa w początkowej fazie wzrostu na szybki rozwój systemu korzeniowego. Dodatni wpływ cynku na rozwój korzeni wynika z roli tego pierwiastka w syntezie auksyn, które pobudzają wzrost komórek roślin. Stąd optymalne odżywienie kukurydzy cynkiem jest niezbędne dla jej obfitego plonowania. Pierwiastek ten bierze udział w procesach enzymatycznych, wpływa na przemianę białek, syntezę witaminy B w kukurydzy oraz przyczynia się do zwiększania odporności na suszę i choroby. W praktyce rolniczej należy zadbać o dobre odżywienie kukurydzy cynkiem, w początkowym okresie jej wegetacji, ponieważ pierwiastek ten zwiększa akumulację azotu w roślinie. Cynk jest pierwiastkiem, którego stosowanie w uprawie kukurydzy prowadzi do zwiększenia efektywności nawożenia azotem, co pozwala na znaczne zmniejszenie dawki nawozowej tego składnika, zmniejszając tym samym nakłady ponoszone na nawożenie.

W warunkach gleb o odczynie obojętnym lub zasadowym, silnie zwapnowanych oraz przy dużym stężeniu jonów fosforanowych w roztworze glebowym (wzrost pH gleby uruchamia fosfor) dostępność cynku dla kukurydzy jest ograniczona, gdyż wraz ze wzrostem odczynu gleby spada w niej zawartość cynku dostępnego dla roślin. Po traktowaniu gleby zbyt wysokimi dawkami wapna następuje bardzo często unieruchomienie cynku, tak że rośliny kukurydzy zaczynają wykazywać objawy niedoborowe. Można je jednak usunąć poprzez dokarmianie cynkiem. W praktyce rolniczej kukurydzę nawozimy cynkiem doglebowo lub dostarczamy ten pierwiastek dolistnie. Uzupełnienie niedoboru cynku jest możliwe poprzez nawożenie doglebowe skoncentrowanymi jednoskładnikowymi nawozami mikroelementowymi, raz na 4–5 lat w dawce 8–12 kg Zn/ha. Zastosowanie 1 kg cynku powoduje wzrost plonu kukurydzy o około 100 kg s.m z hektara uprawy. Można również stosować nawozy makroelementowe z dodatkiem cynku. W tym przypadku dawka makroskładnika determinuje niewielką ilość cynku, jaką wprowadza się do gleby. Stąd zastosowanie takiego nawozu jednorazowo w zmianowaniu może być niewystarczające do uzupełnienia niedoboru tego pierwiastka i w tym przypadku zaleca się dokarmić dolistnie, stosując od 0,5 do 1,5 kg Zn/ha. Przy dawkach cynku większych, od wartości krytycznej, która wynosi 0,5 kg Zn/ha, występuje dodatkowy wzrost plonu kukurydzy.

Dolistne dokarmianie kukurydzy cynkiem jest szczególnie korzystne w okresie krytycznym dla rozwoju kukurydzy, kiedy system korzeniowy nie nadąża z pobieraniem tego składnika pokarmowego z gleby, czyli w fazie zwiększonego zapotrzebowania na cynk przez kukurydzę. Najczęściej stosowanym terminem aplikacji cynku w kukurydzy jest okres, gdy jej rośliny znajdują się w fazie 3–4 liści. Powszechnie wykorzystywanymi nawozami uzupełniającym niedobór cynku u kukurydzy jest tlenek cynku, siarczan cynku lub chelaty cynku.

Objawy niedoboru cynku to widoczne przebarwienia już na początku wegetacji – małe siewki bieleją, roślina przestaje rosnąć i karłowacieje. Na roślinach kukurydzy niedobór cynku widoczny jest w postaci bielejących pasów pojawiających się w pierwszej kolejności na młodych liściach i występujących wzdłuż nerwu głównego, przy czym nerwy środkowe pozostają zielone. Liście są drobne, kruche, a przy tym grubsze, natomiast łodygi mają skrócone międzywęźla. Gorzej rozwijają się też kolby oraz wykształcają ziarniaki. W wyniku ostrego niedoboru cynku opóźnia się „wyrzucanie” wiech i kwitnienie kukurydzy, a ziarno w kolbach staje się białokredowe.

Kukurydzę zalicza się do roślin o wysokiej wrażliwości na nadmiar cynku w glebie. Nadmierna zawartość cynku w glebie jest niebezpieczna dla kukurydzy, ponieważ pobiera ona cynk proporcjonalnie do jego zawartości w roztworze glebowym, co w konsekwencji nie tylko pogarsza jej jakość, a także zmniejsza plon ziarna. Objawami nadmiernych stężeń cynku w roślinach są zmiany chlorotyczne i nekrotyczne na liściach oraz ograniczenie wzrostu kukurydzy i kiełkowania nasion. Nadmiar cynku w roślinie hamuje także przyrost korzeni na długość oraz indukuje niedobór żelaza.

WRP