Którą formę azotu zastosować, aby rośliny dobrze się rozwijały? Czy któraś forma jest najlepsza?
Na rynku nawozowym dostępne są trzy formy azotu: amonowa, azotanowa i amidowa. Ich stosowanie uzależnione jest od terminu aplikacji i możliwości wymieszania z glebą, aktualnego zapotrzebowania roślin na azot, warunków glebowych oraz gatunku uprawianej rośliny.
Nawozy azotowe, w których występuje forma amonowa azotu są nawozami przedsiewnymi, ponieważ jon amonowy ulega w glebie wiązaniu, co zapobiega jego wymyciu. Wiązanie jonu amonowego przez wierzchnią warstwę gleby może jednak ograniczyć jego pobieranie przez głębiej sięgający system korzeniowy roślin. Dlatego też przy stosowaniu nawozów amonowych zalecane jest ich przykrycie i wymieszanie z glebą.
Przy zastosowaniu formy azotanowej jon azotanowy nie ulega w glebie wiązaniu i dlatego też bardzo łatwo jest wymywany. Dlatego nawozy azotowe saletrzane należy stosować pogłównie, najlepiej w małych dawkach, pod rośliny o dobrze wykształconym systemie korzeniowym.
Natomiast przy stosowaniu formy amidowej azotu, zawartej w moczniku, przed pobraniem przez rośliny musi ona ulec hydrolizie, która prowadzi do jej przekształcenia do formy amonowej. Mocznik więc jest nawozem uniwersalnym, który może być stosowany zarówno przedsiewnie, jak i pogłównie. Nawozem zawierającym jednocześnie formę amonową i azotanową azotu jest saletra amonowa. Nawóz ten, podobnie jak mocznik, może być stosowany przedsiewnie i pogłównie.
Forma zastosowanego azotu wpływa na odczyn gleby. Przy pobieraniu jonu amonowego rośliny do gleby oddają równoważne ilości jonów wodorowych, prowadząc do zakwaszenia środowiska glebowego. Z powszechnie stosowanych nawozów azotowych zawierających formę amonową, glebę najbardziej zakwasza siarczan amonu, a w dalszej kolejności saletra amonowa.
Innym sposobem zakwaszania gleby przez nawozy azotowe zawierające formę amonową azotu jest proces jej biologicznego utleniania prowadzący do jej przekształcenia do jonów azotanowych. Proces ten zachodzący w okresie wegetacji roślin zwiększa pobieranie azotu przez rośliny, z kolei poza okresem wegetacji może przyczynić się do strat azotu na skutek wymycia. Natomiast przy pobieraniu jonów azotanowych z nawozów saletrzanych i saletrzano-amonowych rośliny oddają do środowiska glebowego równoważne ilości jonów o charakterze zasadowym, między innymi jonów wodorotlenowych czy wodorowęglanowych, które odkwaszają glebę.
