Kiedy odszkodowanie od zakładu energetycznego

0
1664

Słupy energetyczne zwykle stoją na gruntach prywatnych, a ich właściciele nie otrzymali nigdy jakichkolwiek odszkodowań z tytułu zajęcia. Jest to często przyczyną konfliktów, które znajdują finał w sądzie.

Poniżej zamieszam Państwu opis regulacji prawnych, na podstawie których zajmowano grunty prywatne oraz w jaki sposób można dochodzić odszkodowań.

Wiele kwestii dotyczy prawnej możliwości usunięcia tych urządzeń lub żądania odszkodowań z tytułu bezprawnego użytkowania nieruchomości przez Zakłady Energetyczne. Zagadnienia te nie są jednak regulowane przez przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne.

Najczęściej poruszanymi zagadnieniami są kwestie roszczeń z tytułu posadowienia przez przedsiębiorstwa energetyczne urządzeń energetycznych w latach 50-tych – 70-tych ubiegłego wieku oraz kwestie dotyczące przesunięcia lub usunięcia z nieruchomości urządzeń energetycznych pochodzących z tego okresu. Należy pamiętać, że w okresie tym szczególnie nasilona była wielka akcja elektryfikacji, która odbywała się na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 czerwca 1950 r. o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli. Często właściciele gruntów wyrażali zgodę dorozumianą, bądź też urządzenia były posadawiane bez pytania właściciela o zgodę.

Szczególny tryb udostępnienia nieruchomości, zawarty w przepisach ustawy z dnia 28 czerwca 1950 r. o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli, która obowiązywała aż do dnia 5 grudnia 1997 r. (została uchylona przez art. 71 pkt 1 ustawy – Prawo energetyczne). Artykuł 1 ust. 1 tej ustawy stanowił, że przeprowadzenie powszechnej elektryfikacji na określonym obszarze zarządzał i ogłaszał terenowy organ administracji państwowej. Zgodnie z art. 4 ust. 1, we wsiach lub osiedlach, objętych zarządzeniem o powszechnej elektryfikacji – osobom posiadającym odpowiednie upoważnienie właściwego przedsiębiorstwa elektryfikacji rolnictwa służyło prawo wstępu na posesje i do budynków, dokonywania tam oględzin i pomiarów oraz wykonywania robót i zakładania urządzeń, jakich wymagać będzie powszechna elektryfikacja, stosownie do zarządzenia, określonego w art. 1 ust. 1. Natomiast zgodnie z art. 4 ust. 2 tej ustawy, właściciel, użytkownik, dzierżawca, najemca, posiadacz lub zarządca budynku albo posesji obowiązany był umożliwić wstęp i wykonanie czynności określonych w ust. 19.

Tak więc obok umów, w których właściciel bądź użytkownik wieczysty nieruchomości przenosił na przedsiębiorstwo energetyczne prawo własności lub wieczystego użytkowania nieruchomości, najczęściej umów sprzedaży nieruchomości, w obrocie prawnym mogły występować również umowy, w których ustanawiane było na rzecz przedsiębiorstwa energetycznego określone prawo obciążające własność lub użytkowanie wieczyste, np. służebność gruntowa, użytkowanie, dzierżawa, użyczenie.

Należy zatem stwierdzić, że w sytuacji, w której w odniesieniu do nieruchomości, na której usytuowane są urządzenia przedsiębiorstwa energetycznego, nie została wydana przez właściwy organ decyzja, o której była mowa wyżej, albo też nie została udzielona właścicielowi nieruchomości stosowna rekompensata, istnieje możliwość dochodzenia praw w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym. Uzasadniony wydaje się pogląd, że jednym z roszczeń jakie w takiej sytuacji mogłyby zostać wysunięte przeciwko przedsiębiorstwu energetycznemu jest przewidziane w art. 222 § 2 Kodeksu cywilnego roszczenie przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą (w omawianym przypadku – przeciwko przedsiębiorstwu energetycznemu), o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń, czyli o usunięcie z nieruchomości wybudowanych urządzeń i sądowy zakaz naruszania własności.

Natomiast w wyroku z dnia 25 lutego 2004 r. (sygn. akt II CK 32/2003) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, iż właściciel nieruchomości ma prawo domagać się od zakładu energetycznego wynagrodzenia za korzystanie z gruntu, na którym stoi stacja transformatorowa. Sąd uznał, że w sytuacji, w której taka stacja została postawiona bez zgody właściciela i bez zawarcia z nim jakiejkolwiek umowy, właścicielowi przysługuje stosowne wynagrodzenie.

Niezależnie od dochodzenia roszczeń omówionych wyżej, wydaje się również możliwe skorzystanie w niektórych przypadkach z roszczeń odszkodowawczych, określonych w art. 415 Kodeksu cywilnego, w myśl którego – kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia. W sytuacji, gdy przedsiębiorstwo energetyczne dopuściło się posadowienia urządzeń energetycznych z naruszeniem obowiązujących przepisów, szkoda taka może wynikać, np. z niemożności wykorzystania nieruchomości na cele budowlane oraz związanej z tym utraty przez zajętą nieruchomość jej rynkowej wartości. Istotne dla tego trybu dochodzenia roszczeń są przepisy regulujące ogólne zasady odpowiedzialności odszkodowawczej. I tak, zgodnie z art. 361 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego, zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Z kolei w myśl art. 363 § 1 Kodeksu cywilnego, naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu.

ROLNIK MA PRAWO DO ODSZKODOWANIA
W zawiązku z kończącymi się żniwami pojawiło się kilka problemów związanych z możliwością dochodzenia roszczeń z tytułu nierzetelnie lub nieterminowo wykonanych usług sprzętu zbóż oraz kłopotami z firmami zajmującymi się dostarczaniem części zamiennych do maszyn rolniczych i serwisem maszyn rolniczych.

Dlatego też, w odpowiedzi na Państwa pytania, zamieszczam kilka istotnych i praktycznych informacji jak powetować straty związane z nienależycie wykonaną usługą.

W następnym numerze zamieszczę wzory pozwów, wezwań do zapłaty i regulacje prawne w dochodzeniu odszkodowań oraz sposoby dokumentowania szkody.

1. w przypadku opóźnień firmy w dostarczeniu części zamiennych z jej winy istnieje możliwość potrącenia należności za części o kwotę realnej straty spowodowanej przestojem kombajnu czy tez innego sprzętu lub wystąpienie z roszczeniem odszkodowawczym, przy czym powstała strata musi być udokumentowana (np. rachunek za wynajem innego sprzętu).

2. w przypadku nierzetelnego serwisu należy żądać reklamacji dokonanej naprawy nieodpłatnie, wykonanej w najbliższym możliwym terminie, w przypadku odmowy uznania reklamacji lub nieuzasadnionej zwłoki w usunięciu awarii można wezwać inną firmę serwisową, a kosztami naprawy obciążyć tę, która wykonała serwis z niezachowaniem należytej staranności, istnieje także możliwość wynajęcia usługi w zastępstwie uszkodzonej maszyny i kosztami tej usługi obciążyć firmę, która miała wykonać naprawę.

3. w przypadku otrzymania środków do produkcji rolnej (środki ochrony roślin, nawozy, nasiona) wadliwej jakości, należy żądać wymiany ich na nowe, a w przypadku obniżenia plonów spowodowanych zastosowaniem takiego środka, opóźnienia siewu związanych z oczekiwaniem na wymianę należy udokumentować spowodowaną tym szkodę i żądać również w takiej wysokości odszkodowania.

Nadmieniam, iż firmy trudniące się obsługą rolnictwa w dziedzinie handlu środkami ochrony roślin, serwisu maszyn rolniczych, handlu częściami zamiennymi i innymi środkami do produkcji rolnej, jak też firmy transportowe obowiązuje należyta staranność w wykonywaniu działalności i podwyższona odpowiedzialność z racji zawodowego charakteru tej działalności, którą winien cechować profesjonalizm, a wszelkie odstępstwa od wymaganej jakości w świadczeniu usług, powodujące powstanie szkody u rolnika winny być powetowane, tj. rolnik ma prawo dochodzić odszkodowania lub obniżenia ceny.

Najprostszym sposobem jest potrącenie wartości szkody przy zapłacie za otrzymany towar czy wykonaną usługę, należy pamiętać o udokumentowaniu straty, w tym przypadku to firma wykonująca usługę musi pozwać rolnika do sądu, a rolnik winien bronić się dokumentując szkodę powstałą z winy firmy, z tym że szkoda musi być w związku przyczynowym z wykonaną usługą.

Na wszelkie pytania w tej kwestii odpowiadam telefonicznie w czasie dyżuru.


Prawnik Agnieszka Baudet