Większość rolników przed siewem sprawdza głównie obsadę, a to tylko połowa sukcesu. O plonie coraz częściej decyduje nie liczba wysianych nasion, lecz precyzja ich rozmieszczenia w rzędzie. Dublety i omijaki mogą kosztować setki złotych z hektara, dlatego przed wyjazdem w pole warto skontrolować nie tylko licznik w kabinie, ale też mechanikę sekcji wysiewających.
Subtelne różnice o wielkim znaczeniu
Obsada to po prostu matematyka, czyli liczba nasion na powierzchni. Singulacja (jednostkowość siewu) to z kolei jakość pracy aparatu wysiewającego. Idealna singulacja wynosi 100 proc., co oznacza, że każde ziarno ląduje dokładnie tam, gdzie powinno, w równych odstępach.
W praktyce walczymy z dwoma wrogami, czyli po pierwsze z tzw. dubletami, czyli dwoma nasionami w jednym miejscu. Rośliny będą ze sobą konkurować o wodę, światło i składniki odżywcze. W efekcie obie będą słabe, a kolba kukurydzy czy korzeń buraka mizerne.
Problemem są również omijaki, czyli puste miejsce w rzędzie. Jest to czysta strata powierzchni asymilacyjnej, którą natychmiast wykorzystają chwasty.
Ile kosztuje błąd?
Przyjmijmy minimalne założenia dla uprawy kukurydzy na ziarno. Celujemy w plon 10 t/ha przy cenie 800 zł/t, co daje łączny przychód 8000 zł z hektara.
Jeśli siewnik ma problem z singulacją na poziomie 5 proc. (połączenie dubletów i omijaków), nie tracimy tylko 5 proc. nasion. Tracimy potencjał plonowania całej plantacji. Badania pokazują, że nierównomierność może obniżać plon o kilka procent, szczególnie przy nierównych wschodach i dużej liczbie dubletów oraz omijaków.
Dla ułatwienia wyliczymy stratę dla 100-hektarowej plantacji, gdzie strata plonu na 1 ha to 10t x 3,5 proc. = 0,35 t. Mnożąc ten wynik razy zakładane 800 zł, na hektarze tracimy 280 zł, a na 100 hektarach będzie to już całkiem istotne 28 tys. zł.
Za te pieniądze można np. kupić nowy komplet sekcji wysiewających lub sfinansować znaczną część nawożenia azotowego. W buraku cukrowym, gdzie precyzja rozkładu decyduje o kształcie korzenia i łatwości zbioru, straty te mogą być jeszcze bardziej dotkliwe.
Gdzie szukać brakujących procentów?
Zanim wyruszymy w pole, aparat wysiewający musi przejść test. Oto kluczowe punkty kontrolne, które warto sprawdzić przed wyjazdem do siewu:
- Zgarniacze, gdyż to one odpowiadają za to, by przy otworze tarczy zostało tylko jedno nasiono. Jeśli są wytarte lub źle ustawione, pojawią się dublety. Ich regulacja to najtańszy sposób na poprawę jakości wysiewu.
- Podciśnienie, ponieważ zbyt wysoka jego wartość zasysa dwa nasiona do jednego otworu. Zbyt niskie powoduje, że nasiona spadają z tarczy przedwcześnie (omijaki). Wartość podciśnienia musi być dobrana ściśle do frakcji (MTZ) i kształtu nasiona.
- Tarcze wysiewające są nie mniej istotne. Trzeba sprawdzić, czy otwory nie są wyrobione (owalne) i czy tarcza nie jest pofalowana. Nawet milimetrowe odkształcenie przy prędkości 10 km/h powoduje wibracje, które psują jakość wysiewu.
- I wreszcie przewody nasienne, gdzie pajęczyny, kurz czy resztki zaprawy wewnątrz rurek są zmorą po zimowym postoju. Nasiono musi spadać swobodnie, a każde odbicie od ścianki przewodu to zmiana czasu upadku i błąd w rozstawie.
Podsumowanie
Stara szkoła mówi, żeby wyjechać na twarde, wysiać kilka metrów i zmierzyć centymetrem. To wciąż najlepsza metoda weryfikacji tego, co pokazuje komputer. Jeśli między nasionami kukurydzy powinno być 14,5 cm, a my widzimy raz 10 cm, a raz 19 cm to siewnik wymaga interwencji, mimo że licznik hektarów bije prawidłowo.
W dobie rolnictwa precyzyjnego nie stać nas na błędy wynikające z zaniedbania mechaniki. Nowoczesne systemy elektrycznego napędu sekcji pozwalają osiągnąć singulację na poziomie 99 proc., ale nawet najdroższy komputer nie pomoże, jeśli zgarniacz w sekcji jest po prostu krzywy.
