Jak rodzi się olej

0
607

Ostatnie miesiące upływają w rolnictwie pod znakiem biopaliw czy możliwości wykorzystania olei roślinnych podczas eksploatacji urządzeń w gospodarstwie. Myjednak przybliżymy Państwu nie mniej ważny i często marginalizowany temat jakim sąśrodki smarne.

Ostatnie miesiące upływają w rolnictwie pod znakiem biopaliw czy możliwości wykorzystania olei roślinnych podczas eksploatacji urządzeń w gospodarstwie. Myjednak przybliżymy Państwu nie mniej ważny i często marginalizowany temat jakim sąśrodki smarne. Na przykładzie jednego z największych zakładów w produkcji środków smarnych w kraju VECO opowiemy Państwu o procesie powstawania olejów smarowych.

Prezentacja fabryki Przedsiębiorstwa Modex-Oil zorganizowana została dla przedstawicieli prasy rolniczej i odbyła się 26-go stycznia tego roku w ramach cyklu spotkań Ogólnopolskiego Programu Ochrony Maszyn Rolniczych Przed Awariami EPIOS. Dyrektor Zakładu w Kwidzynie Edward Prabucki żartuje twierdząc, – do wyprodukowania oleju wystarczy szczelna betoniarka, komponenty i pojemniki na gotowy towar.

Pomimo technicznej możliwości wykonania w ten sposób środka smarnego jest to rozwiązanie bardzo drogie dla użytkownika maszyny – bo nieprzewidywalne. W zakładzie wykorzystywane są najnowsze światowe rozwiązania dla tej branży, od tego nie ma odwrotu. Ostatnie kilkanaście lat to dla Kraju rewolucja techniczna jeśli wziąć pod uwagę wykorzystywane urządzenia, praktycznie w każdej dziedzinie.Magazyn Rolnictwo jest dobrym przykładem takich zmian bo już zapominamy jakie wrażenie robił na początku lat 90-tych nadjeżdżający drogą Case Magnum czy kombajn Laverda.

To były początki, a dzisiaj efektowne i nowoczesne maszyny już nam spowszedniały – teraz uczymy sięje efektywnie wykorzystywać, prawidłowo dobierać materiały eksploatacyjne. Od kilku lat w ofercie firmy są produkty smarne opatrzone znakiem VECO AGRI dedykowane do najnowszych urządzeń eksploatowanych w gospodarstwach rolnych.

Proces technologiczny

Głównymi składnikami olejów smarowych, technologicznych i specjalnych są oleje podstawowe mineralne, czyli otrzymywane na drodze przerobu ropy naftowej oraz oleje syntetyczne – otrzymywane w wyniku syntezy chemicznej (wspólnie nazywane olejami bazowymi). Druga grupę składników stanowią chemiczne dodatki uszlachetniające, zmieniające w sposób radykalny właściwości oleju bazowego tak, aby mogły one spełniać wymagania stawiane nowoczesnym środkom smarowym (wbrew powszechnym opiniom olej bazowy ma słabe właściwości antykorozyjne, silnie reaguje na zmiany temperatur, szybko się utlenia pod wpływem wysokich temperatur nie ma wystarczających właściwości przeciwzużyciowych, co za tym idzie nie powinien być stosowany w takiej postaci do urządzeń).

Zależnie od gatunku oleju substancje uszlachetniające stanowią 5-20 % gotowego oleju. Dodatki te często oferowane są w formie pakietów to znaczy połączonych w odpowiednich proporcjach składników. Część dodatków często niszczących w stosunku do oleju finalnego wymaga roztwarzania w nietypowych warunkach, dlatego też stosowane są w formie wcześniej przygotowanych premiksów. Jakość każdej dostawy komponentów jest skrupulatnie sprawdzana pod kątem zgodności z ustanowionymi wymaganiami. Technologia produkcji większości olejów samochodowych i części olejów przemysłowych polega na wymieszaniu w podwyższonej temperaturze odpowiednio zestawionych olejów podstawowych oraz dodatków uszlachetniających w postaci bądź indywidualnych komponentów, albo pakietów, lub też w formie premiksu. Część produktów komponowana jest wyłącznie z indywidualnych składników. Po zakończonym procesie mieszania, produkt jest odpowietrzany i filtrowany, następnie poddawany badaniom kontrolnym na zgodność z przyjętą normą i po pozytywnym zakończeniu badań jest konfekcjonowany zgodnie z zamówieniem bądź przyjętym planem produkcyjnym.

Podobnie wygląda proces wytwarzania płynów do chłodnic, płynów do spryskiwaczy oraz płynów hamulcowych. Większość smarów plastycznych produkowanych w zakładzie to najwyższej jakości smary mineralne komponowane w/g unikalnych technologii. Proces produkcji jest dużo bardziej skomplikowany niż proces wytwarzania olejów i składają się na niego następujące operacje: roztworzenie kwasów tłuszczowych w oleju bazowym, zmydlenie, usunięcie wody, rozpłynnienie, chłodzenie-krystalizacja, wprowadzenie dodatków uszlachetniających, obróbka końcowa (filtrowanie, odpowietrzanie i homogenizacja), badania końcowe).Infrastruktura i instalacje.

Komponenty do produkcji środków smarnych przechowywane są w specjalnych zbiornikachmagazynowych. Zbiorniki są izolowane termicznie oraz podgrzewane z uwagi na to, że część składników ma stosunkowo wysoką temperaturę płynięcia, a to mogłoby ograniczyć ich pompowalność szczególnie zimą, pozwala to też uniknąć skraplaniu się pary wodnej na ściankach niepełnego zbiornika. Każdy z nich dostosowany jest do odpowiedniego rodzaju surowca. Pojemności tych zbiorników wahają się do 20 do 1000 m3. Procestransportu komponentów i produktów gotowych odbywa się rozbudowaną siecią rurociągów czyszczonych przy pomocy pneumatycznego systemu typu “pigging“, zapewniającego wysoką kulturę i czystość procesu.Zastosowanie piggingu (piggy-ang. świnka) polegającego na przepchnięciu przez rurociąg sprężonym powietrzem gumowego tłoczka zwanego właśnie świnką, możliwe jest dzięki wykorzystaniu dedykowanch połączeń rurociągu. Najważniejszym elementem linii produkcyjnej, w którym następuje proces komponowania oleju są mieszalniki (blendery) podwieszone na elektronicznych wagach tensometrycznych, zapewniających wysoką precyzję i powtarzalność produkcji. Każdy z nich wyposażony jest w podwójny system mieszania: obiegowy i mieszadło mechaniczne. Są one wraz z częścią instalacji kontrolowane przy pomocy komputera przemysłowego firmy Honeywell.

Z mieszalników, po zakończeniu procesu produkcyjnego produkty, kierowane są do jednego z kilkunastu zbiorników magazynowych pośrednich. Tam produkty oczekują na zakończenie procesu kontroli jakości. Firma dysponuje stanowiskami do napełniania beczek, automatyczną linią do konfekcjonowania, linią do produkcji opakowań z tworzyw o pojemności 0,6l., 1l i 5l. Odrębny dział stanowią instalacje produkcji smarów plastycznych. Składa się on z czterech segmentów. Pierwsza instalacja, zestawiona z trzech dozowników surowców, reaktora, mieszalnika chłodzącego oraz instalacji do filtrowania, odpowietrzania i homogenizowania smarów. Dwie następne instalacje są przeznaczone do większych partii produkcyjnych. Odrębny mieszalnik i instalacja mieląca przeznaczona jest do produkcji smarów czarnych (np. molibdenowych czy grafitowanych). Zagadnienia związane ze smarami plastycznymi postaramy się jednak omówić w odrębnym artykule. Zakład wykorzystuje także nowoczesną, w pełni automatyczna linię do regeneracji beczek stalowych o wydajności rocznej ok. 200 tys. beczek. Jest to unikalna, jedyna w Polsce kompleksowa instalacja spełniająca najwyższe światowe wymagania zarówno od strony technologii regeneracji opakowań jak i ochrony środowiska.

Mózg procesu-dział technologiczny

Teoretycznie istnieje możliwość skomponowania oleju w warunkach garażowych. Tak naprawdę istotą wytworzenia produktu spełniającego oczekiwania odbiorcy jest nadzór technologiczny. Mózg procesu-dział technologicznyBada się surowce wchodzące, niektóre parametry ocenia się w trakcie procesu blendowania, a przed napełnieniem opakowań do sprzedaży gotowy olej przechodzi serię szczegółowych pomiarów pozwalających na używanie go zgodnie z przeznaczeniem. Jednak to nie koniec procesu. Przedsiębiorstwo poprzez komórkę serwisu umożliwia swoim odbiorcom kontrolę produktu w trakcie jego eksploatacji.Pomiary eksploatacyjne dają wiedzę na temat kondycji samego oleju, ale również w dużej mierze są wskaźnikiem stanu podzespołu czy jakości stosowanego paliwa.

Ochrona środowiska

Modex Oil” wychodzi naprzeciw współczesnym trendom związanym z ochroną środowiska naturalnego. Prowadzona produkcja jest bezodpadowa, emisja szkodliwych gazów jest na minimalnym poziomie. Dzięki posiadaniu nowoczesnej, unikalnej na skale europejską, linii do regeneracji opakowań metalowych, firma może odbierać od użytkowników zużyte opakowania, co jest szczególnie ważne w obliczu dzisiejszych i przyszłych regulacji prawnych dotyczących gospodarki odpadami i ochrony środowiska naturalnego. Poza tym firma systematycznie, z miesiąca na miesiąc, poszerza oferowany asortyment produktów biodegradowalnych i przyjaznych dla środowiska, wytwarzanych na bazie olejów roślinnych i syntetycznych olejów.

Jakub Dejewski

EPIOS

jakub.dejewski@epios.org.pl