Jak chronić, by urosło II

Należącym do rzędu chrząszczy szkodnikiem, uszkadzającym cebulę wiosną, jest chowacz szczypiorak – czarny chrząszcz, długości około 3 mm, z wyraźną jasną smugą na stronie grzbietowej. Larwy są beznogie, do 7 mm, cytrynowe, z brunatną głową. Występuje on na terenie całej Polski, ale tylko w niektórych latach jego larwy powodują większe szkody na plantacjach.

Szkodliwe są oba stadia – chrząszcze żerują na zewnątrz, a larwy wewnątrz rurki liścia. W miejscu żerowania widoczne są ubytki tkanki w postaci jaśniejszych, podłużnych pasm, bądź wygryzionych okienek. Chowacze są szczególnie groźne, kiedy cebula znajduje się w fazie 1-3 liści. Niszczą wtedy całkowicie szczypior. Dobre wyniki ochrony daje posadzenie jednego rzędu chwytnych” roślin – dymki lub wysadków – wzdłuż brzegu plantacji (od strony zarośli). Licznie zgromadzone na nich w pierwszych dniach chrząszcze oraz inne gatunki szkodników opryskuje się jednym z insektycydów podanych w programie ochrony warzyw lub głęboko zaoruje się cały pas chwytnych roślin ze szkodnikami. Monitorując obecność chowaczy, lustrację upraw należy rozpocząć już pod koniec marca, gdyż szkodnik ten dość wcześnie pojawia się na roślinach. Jest to konieczne zwłaszcza w rejonach, gdzie w latach ubiegłych doszło do masowych wystąpień tego szkodnika. W takich przypadkach należy przeprowadzić opryskiwanie jednym z środków: Alfazot Extra 100 EC, Decis 2,5 EC, Fastac 100 EC, Karate Zeon 050 CS, Tak Tak 100 EC. Środki te skutecznie ograniczają również pojawiające się nieco później chrząszcze poskrzypki cebulowej, które częściej można spotkać w południowych rejonach Polski.

W okresie wiosennym zagrożeniem dla cebuli może być również wgryzka szczypiorka. Jest to niewielki motyl, do 2 cm długości. Szkodliwe są zielonkawe, długości około 1 cm gąsienice, wygryzające tkankę liścia. Efektem żerowania jest widoczne minowanie liści w postaci podłużnych, jasnych pasm, bądź ubytki tkanki. Uszkodzenia powodowane przez wgryzkę są bardzo podobne do uszkodzeń chowaczy, jednak chrząszcze na plantacjach cebuli pojawiają się w okresie wiosennym wcześniej. W ciągu roku występują trzy pokolenia wgryzki. Dla cebuli uprawianej konwencjonalnie zagrożenie stanowi pojawiające w połowie maja, pierwsze pokolenie i drugie uszkadzające cebulę w czerwcu i lipcu. Progiem zagrożenia jest zaobserwowanie 2 do 5 “okienek” wygryzionych w szczypiorze. W takich przypadkach konieczne jest przeprowadzenie zabiegów ochronnych. Zalecane środki to: Decis 2,5 EC, Fastac 100 EC, Karate Zeon 050 CS, Tak Tak 100 EC.

Ochrona interwencyjna prowadzona w postaci zabiegów opryskiwania powinna być prowadzona niezwłocznie po zauważeniu pierwszych szkodników lub stwierdzeniu początkowych objawów żerowania na roślinach. Należy pamiętać, że inwazja szkodników zaczyna się przeważnie od brzegów plantacji, zwłaszcza sąsiadujących ze skupiskami drzew, krzewów, wieloletnich upraw lub z od lat nieodchwaszczanymi miedzami (należy je okresowo kosić lub traktować herbicydami, co zapobiega gromadzeniu się szkodników). Stąd też, przeprowadzając pierwszy zabieg interwencyjny, czasem wystarczy wykonać opryskiwania tylko brzeżnych pasów plantacji. Dotyczy to, na przykład pierwszych zabiegów zwalczających wciornastki, chowacza szczypioraka czy poskrzypkę cebulową. Pozwala to na ograniczenie ilości stosowanych środków ochrony, zmniejszenie nakładów i ograniczenie “chemizacji” środowiska.