To pytanie wraca na forach, w komentarzach i przy wiejskich warsztatach częściej niż „ile pali?”. I nic dziwnego. MTZ-82 to ciągnik, który w wielu gospodarstwach przeżył już dwie epoki, pięciu właścicieli i kilka mód na nowoczesność. A jego sercem od zawsze był ten sam, dobrze znany silnik D-240.
No dobrze – ale ile on tak naprawdę wytrzyma bez remontu? To pytanie nie jest oczywiste, bo nie można dziś podejść do niego w sposób, jaki znamy z nowoczesnych jednostek napędowych.
Po pierwsze dlatego, że ta konstrukcja ma już kilkadziesiąt lat, a po drugie dlatego, że ze świecą szukać silników, które jeszcze nie miały remontu generalnego.
Silnik, który nie wiedział, że ma się zepsuć
Zastosowany w MTZ-cie 80-konny silnik D-240 powstał po głębokiej modernizacji starszego, 50-konnego D-50, znanego jeszcze z początku lat 60. Krążyły legendy, że jego rodowód prowadzi gdzieś zza Atlantyku – i coś w tym jest, bo filozofia konstrukcji była typowo „zachodnia”: ma być prosto, solidnie i bez kombinowania.
To niewysilona, prawie pięciolitrowa jednostka, która nie goniła za mocą, tylko za momentem i trwałością. I właśnie to jest jej największą zaletą. Duży skok tłoka (większy niż średnica tłoka, a taka konfiguracja daje spory moment obrotowy) niskie obroty nominalne, żeliwny blok – wszystko tu zaprojektowano tak, jakby konstruktorzy z góry zakładali, że:
- olej będzie „jaki jest pod ręką”,
- paliwo bywa podejrzanego pochodzenia,
- a woda w chłodnicy… czasem się zapomni.
I wiecie co? Ten silnik to znosił
Znam – i nie tylko ja – MTZ-y z końca lat 70. i połowy lat 80., które bez remontu głównego silnika przepracowały ponad 15 000 motogodzin, a nawet więcej. I nawet dziś jest to dobry wynik, a co dopiero 40 lat temu.
I nie były to maszyny z muzeum, tylko ciągniki pracujące w polu, często bez litości, przy niskiej kulturze technicznej ich obsługi. I jeśli się zastanawiacie, to tak, były to te z pięcioma pierścieniami na tłoku.
Na marginesie: w latach późniejszych, a szczególnie w 90. XX wieku, jakość tych jednostek napędowych znacząco spadła, ale to już zupełnie inna opowieść, a przyczyna ma inne źródło. Jednak zacznijmy od budowy D-240.
Blok silnika – fundament długowieczności
Blok D-240 to kawał żeliwa, który spokojnie mógłby służyć jako fundament pod altankę. Mokre tuleje cylindrowe osadzone w nim na grubych oringach, pozwalały na remont bez rozwiercania bloku, a sama konstrukcja była odporna nawet na wysoce nieumiejętne użytkowanie.
To silnik, który:
- odpalał na paliwie, którego nowoczesny common-rail by nie przeżył,
- tolerował kiepski olej,
- potrafił pracować dłuższy czas bez wody, ku przerażeniu dzisiejszych mechaników.
Krótko mówiąc: naprawdę trudno było go zabić.
Uszczelka głowicy – wróg numer jeden (czasem)
Paradoksalnie, jednym z niewielu słabych punktów D-240 bywała… ludzka ręka. A dokładniej – kiepski mechanik.
Uszczelka głowicy w MTZ-cie wyposażona jest w specjalne plastikowe (teflonowe) wkładki, których nie wolno docinać, poprawiać ani „dopasowywać na oko”. A jednak – ilu mechaników, tyle interpretacji.
Źle założona uszczelka potrafiła doprowadzić do problemów, których sam silnik by się nie powstydził… gdyby miał sumienie. O poprawnym montażu tej uszczelki możecie przeczytać w osobnym artykule – i będzie to artykuł ku przestrodze.
Rozruch, czyli jak MTZ doprowadzał do szału operatora
Jeżeli jest coś, co doprowadzało użytkowników MTZ-82 do szału, to było to zapalanie – szczególnie zimą przy mrozach.
Przez długie lata ciągnik wyposażony był w instalację 12-woltową z dwoma akumulatorami 6 V 215 AH, a później nawet 6V 230 AH. Mocarny oryginalny rozrusznik kręcił dzielnie, ale… silnik zimą nie zawsze chciał współpracować.
Dlaczego? Bo D-240, mimo dość wówczas nowoczesnego wtrysku bezpośredniego, nie miał świec żarowych jakie dziś znamy . Zamiast tego zastosowano rozwiązanie rodem z lat 30. XX wieku – świecę elektropłomieniową.
Świeca elektropłomieniowa – ogień w kolektorze i główny wróg silnika
To urządzenie było równie genialne, co kapryśne. W teorii fantastyczne, ale praktyka, a szczególnie zaniedbania w obsłudze, doprowadzały użytkownika do furii, a silnik często do… remontu generalnego.
Owo urządzenie składało się z:
- spirali grzejnej,
- metalowego zbiorniczka na paliwo,
- zaworu otwieranego elektromagnesem podczas rozruchu.
I tu ważna rzecz, o której wielu zapomniało:
do zbiorniczka lejemy tylko NAFTĘ.
Nie ropę. Nie denaturat. Nie benzynę. Nie „co było pod ręką”.
Podczas rozruchu spirala się nagrzewała, a zasysana ze zbiornika nafta zapalała się o spiralę i żywy ogień trafiał do cylindrów, pomagając zapalić mieszankę paliwowo-powietrzną. Brzmi jak szaleństwo? Być może. Ale gdy działało – działało świetnie.
Problem zaczynał się wtedy, gdy:
- świeca była niesprawna,
- spirala się przepaliła,
- albo – co gorsza popękała – a jej fragmenty wydostały się z ochronnego koszyczka i wleciały prosto do komory spalania któregoś z cylindrów.
Wtedy robiło się naprawdę drogo. Twarde kawałki wolframowej spirali potrafiły zniszczyć zawory, tłoki i pierścienie, zostawiając po sobie mechaniczny odpowiednik znaku „c”. Pieczęć zniszczenia.
No dobrze – wróćmy do pytania: Ile wytrzyma silnik MTZ-82?
Wracając do pytania z tytułu.
Stary silnik D-240 w MTZ-82 potrafi wytrzymać bardzo dużo.
15 000 motogodzin bez remontu to nie legenda, tylko fakt. A po remoncie – kolejne tysiące, ale nie zawsze, bo:
Warunki są proste:
- regularna zmiana oleju (niekoniecznie najlepszy, ale regularnie najlepiej co 250-300 mth),
- regularnie czyszczony i sprawny wirnikowy filtr oleju. Tu uwaga na siatkę i jej marną trwałość.
- poprawnie złożona uszczelka pod głowicę
- sprawny układ rozruchu.
Jeśli to zapewnimy, D-240 odwdzięczy się tym, że będzie pracował wtedy, gdy inne silniki już dawno by się poddały. I właśnie dlatego MTZ-82 do dziś spotyka się w polu. Bo jego silnik nie wiedział, że kiedyś miał się zepsuć.
A ile przepracowały wasze stare MTZ-y bez remontu? Pochwalcie się tym w komentarzach.
To zakała nie ciągnik wykończy plecy w rok a nerwy w dwa lata silnik to.nie wszystko skrzynia szajs wom szajs przedni napęd szajs podnośnik szajs ale do kupienia za 10tys
Remont silnika w MTZ-cie 82 robiło się po ok 5000 mtg chyba, że z przyzwyczajenia lubi się dolewać codziennie litr oleju do silnika to można później. To, że silnik był wytrzymały na przegrzanie to fakt ale o jakiejś specjalnej żywotności nie ma mowy. Może jak ktoś pszczoły luzem na przyczepie woził to bez remontu silnika udało mu się zrobić powyżej 10 000 mtg ale takiego to ze świecą szukać, tym bardziej, że mokre filtry powietrza nie są zbyt skuteczne tak samo jak sam odśrodkowy filtr oleju. Fizyki się nie oszuka więc nie ma co bajdurzyć chyba, że robi się podgatowkę pod powrót ciągników MTZ na rynek (tym razem z ważnymi homologacjami z indeksem po oznaczeniu modelu) jak kiedyś zostaną zniesione sankcje nałożone Mińskij Traktornyj Zawod, który produkuje uzbrojenie wykorzystywane w wojnie przeciw Ukrainie gdzie Rosjanie zabijają bezbronnych cywilów w ich własnych domach, w tym małe dzieci. Pan Adam prowadził sklep z częściami to wie doskonale jaka była jakość pierścieni tłokowych, zwłaszcza tych zgarniających olej. Starsze skrzynie biegów rozlatywały się natomiast tak w przedziale 2500-3000 mtg jak pojawiał się luz na przekładni głównej i zrywało nakrętkę osadzającą na wałku koło atakujące. Pozdrawiam fantastów i laików. :)
Użytkuję Mtz82 ponad 20 łał.Na początku główny koń pociągowy.Ma przepracowane 18tys.mtg.
Przeprowadziłem remont głowicy,nowe panewki,tuleje oryginał Rosja.Tuleje mimo dużego przebiegu nie miały żadnego rowku uskoku . Wymieniłem ze względu na korozję.Traktor pracuje dalej.Prosty w naprawie tanie części.Remont sprzęgła całość z robocizną około 2.5tys.zl.
Porównując z Fendt 308 to luksus
Ale nie za darmo koszt zrobienia sprzęgła całego na oryginałach może przewyższyć wartość ciągnika.
Silnik MTZ jest bardzo mocny duża pojemność
Duży skok tłoka i duży moment obrotowy
Przeciągnie nie jeden zachodni 80 km
Pozdrawiam Paweł
Ja mam 60- tkę i prawie 16 tyś motogodzin bez remontu i dalej chodzi oleju nie bierze a wymiana raz na trzy lata.
Posiadam MTZ 1990 . Jestem drugim właścicielem. Skrzynia wymagała remontu po 5 latach mojego użytkowania. Godziny u poprzedniego właściciela zatrzymały się na 3 tysiącach. Twierdzi że nic nie robił przy silniku. Jedynie pompę paliwowa. W zimie mało go użytkuje. Jeśli już załączam grzałkę na godzinę i problem z głowy.
Silnik OK, ale skrzynia to inna bajka, generalnie jak MTZ zastąpił c-360 to i wytrzymywała, ale do ciężkiej pracy to zlom
To nie jest złom tylko trzeba trochę przeżyć. Ciągnik ten słabł sprawuje się na glebach piaszczystych. Za to na glebach cięższych jest niezastąpiony do wyjazdu z czubata przyczepa buraków np.
U mnie MTZ 82 rok prod 1988 ma 18600 motogodzin tylko proszę zauważyc ,że 1motogodzina w MTZ to 1h zegarowa przy 1800obr silnika a nie jak teraz motogodzina to 1h nie licząc obrotów.Z awarii wymiana uszczelki pod głowicą gdyż przeciekał olej z kanału olejowego,pali na dotyk bez remontu,nawet nie była jeszcze naprawiana pompa wtryskowa ani wtryskiwacze.
Mam MTZ 82 z 1986r 19450h..