fbpx
Strona głównaUprawaGatunki pszenic uprawianych na świecie i w Polsce i ich znaczenie gospodarcze...

Gatunki pszenic uprawianych na świecie i w Polsce i ich znaczenie gospodarcze  

Spośród kilku gatunków pszenic uprawianych w świecie,  podstawowe znaczenie gospodarcze (90 proc. zasiewów, w Polsce około 100 proc.) ma pszenica zwyczajna – Triticum aestivum, a następnie twarda – Trticum durum (około 10 proc. w skali światowej). Na  niewielkiej powierzchni (łącznie poniżej 1 proc. areału zbóż) uprawiane są:  orkisz (Triticum spelta), samopsza (Triticum monococcum)  i płaskurka (Triticum dicoccum).

Trzy ostatnie z nich dają niskie plony ziarna, które charakteryzuje się specyficznymi walorami odżywczymi i smakowymi. Wyróżnia je przede wszystkim wysoka zawartość białka i glutenu, dzięki czemu poprawiają jakość mąki pszenicy zwyczajnej. Pszenica twarda uprawiana w nieco większej skali, w warunkach gorącego i suchego klimatu kontynentalnego (Kanada, Włochy, Meksyk, USA, kraje Afryki Płn.), wyróżnia się wysoką zawartością i jakością białka, w tym glutenu. Dostarcza mąki o kaszkowatej konsystencji, zwanej semoliną, wykorzystywaną głównie  do produkcji wysokiej jakości makaronów.

Pszenica orkisz, uprawiana jest głównie w gospodarstwach ekologicznych (szacuje się, iż około 500 ha w skali krajowej), daje niskie plony, poza tym są duże trudności z jej omłotem, ponieważ konieczne jest dodatkowe oddzielanie plewek od ziarna (odplewianie). Zaletą są unikatowe walory żywieniowe i smakowe ziarna tej pszenicy. Orkisz ceniony jest m.in. za wysoką zawartość i jakość białka (korzystny skład aminokwasowy), zawartość nienasyconych kwasów tłuszczowych (linolenowego – z trzema podwójnymi wiązaniami pomiędzy atomami węgla w cząsteczce), fitosteroli (obniżających poziom „złego” cholesterolu we krwi), a także naturalnego antybiotyku (rodanidu), który zapobiega tworzeniu komórek rakowych, wzmacnia serce i układ nerwowy oraz odporność na zakażenia.

Pszenica samopsza, uważana za przodka wszystkich form uprawnych pszenic, ceniona jest ze względu na wysokie walory odżywcze ziarna. Z tego względu produkty z niej otrzymywane dietetycy zaliczają do prozdrowotnych. Jej białko zawiera w większej ilości: metioninę, tyrozynę, fenyloalaninę i izoleucynę, a więc wysokiej wartości aminokwasy egzogenne, nie produkowane przez organizm ludzki, korzystnie wpływające na układ nerwowy. Z kolei podwyższona zawartość, w porównaniu z pszenicą zwyczajną karotenoidów (luteiny i zeaksantyny), korzystnie oddziałuje na wzrok.

Pszenica płaskurka, również ceniona za wysokie walory odżywcze i smakowe ziarna i produktów z niej otrzymywanych. Wyjątkowo dobrze znosi niekorzystne warunki klimatyczne (niedobór wody oraz niskie i wysokie temperatury), jest także odporna na choroby grzybowe (nie ma  potrzeby stosowania środków ochrony roślin). Może być uprawiana na słabszych glebach i stanowiskach, w zasadzie nie wymaga nawożenia, a jeśli tak to w niewielkich dawkach, przy czym nie można przesadzać z azotem, ponieważ jest wrażliwa na wyleganie. W takich warunkach daje niskie plony ziarna, poza tym trudny jest jego omłot,  konieczne jest dodatkowe odplewianie, podobnie jak orkiszu i samopszy.

Ze względu na marginalną powierzchnię uprawy trzech ostatnich gatunków (głównym powodem są niskie plony i trudności z omłotem), nie jest opracowana ich szczegółowa agrotechnika. Wyjątkiem jest orkisz, uprawiany w niektórych gospodarstwach ekologicznych na nieco większej powierzchni. Z tego względu uprawę samopszy i płaskurki, a częściowo także orkiszu, można traktować jako hobby, doskonaląc się w ich agrotechnice drogą prób i popełnianych błędów.

ZOSTAW KOMENTARZ

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany, podajesz go wyłącznie do wiadomości redakcji. Nie udostępnimy go osobom trzecim. Nie wysyłamy spamu.
Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem*.
Proszę podać swoje imię tutaj
Proszę wpisać swój komentarz!

Polityka Prywatności

NAJNOWSZE WIADOMOŚCI

Wydawnictwo PLANTPRESS poleca

INNE ARTYKUŁY AUTORA
ARTYKUŁY POWIĄZANE (TAG)

NAJNOWSZE KOMENTARZE

Newsletter

Zapisz się do Rolniczego Newslettera WRP.pl, aby otrzymywać informacje o tym co aktualnie najważniejsze w krajowym i zagranicznym rolnictwie.