Czym zwalczać suchą zgniliznę kapustnych?

Objawy suchej zgnilizny kapustnych, fot. E. Jajor

Sucha zgnilizna kapustnych  to choroba znana od wielu lat plantatorom rzepaku. Pojawia się już wczesną jesienią i pozostaje do zbioru rzepaku w postaci charakterystycznych plamistości i oznak etiologicznych. Jej sprawcą są gatunki grzybów z rodzaju Leptosphaeria, a są to L. maculans oraz L. biglobosa, które w stadium konidialnym występują pod nazwą Phoma lingam. Stąd potoczne nazwy choroby czyli np. foma lub fomoza.

Pierwsze objawy choroby występować mogą już na siewkach w postaci przewężenia szyjki korzeniowej lub części korzenia oraz małej brunatnej nekrozy owalnego kształtu. Porażenie powoduje zahamowanie wzrostu i zgorzel prowadzącą niekiedy do obumarcia rośliny lub jej osłabienia.

Najczęściej objawy choroby obserwujemy jesienią w postaci plam na liściach roślin, a wiosną na liściach, szyjkach korzeniowych, łodygach i łuszczynach rzepaku.

Jasno-brązowe, owalne plamy z piknidiami – czarnymi owocnikami grzyba na powierzchni, to najczęstsza oznaka porażenia przez sprawców choroby na liściach.  Pod koniec wegetacji jesiennej niekiedy można zaobserwować objawy suchej zgnilizny kapustnych również na szyjkach korzeniowych, zwłaszcza na odmianach wrażliwych (bez genów odporności) i niechronionych, a są  to brunatno-brązowe wgłębione plamy. W miarę wzrostu roślin i rozwoju patogena plamy te stają się coraz głębsze, stopniowo zasychają i murszeją. Porażenie liści powoduje obniżenie intensywności procesów fotosyntezy i przedwczesne ich zamieranie, natomiast w przypadku  szyjki korzeniowej prowadzi do zakłóceń w przewodzeniu substancji pokarmowych i wody. Osłabiona przez grzyb podstawa łodygi wiosną często łatwo się łamie i wylega, a roślina przedwcześnie żółknie i zamiera.

Za pierwsze infekcje odpowiedzialne jest stadium doskonałe sprawców choroby czyli Leptosphaeria spp., które występuje na resztkach pożniwnych z poprzedniego sezonu wegetacyjnego. W owocnikach (pseudotecjach) powstają worki z zarodnikami workowymi (askosporami), które rozsiewane są, niekiedy na duże odległości, przez wiatr, a następnie kiełkują w obecności kropel wody i dokonują infekcji. Podczas wegetacji patogen występuje głównie w stadium konidialnym – Phoma lingam, tworząc na porażonych tkankach małe czarne owocniki – piknidia z zarodnikami konidialnymi. Zarodniki te wydostają się z piknidiów w obecności wody i przy udziale kropel deszczu rozprzestrzeniają się na kolejne rośliny, powodując wtórne infekcje. Dlatego tak szybko przy podwyższonej wilgotności powietrza dochodzi jesienią do rozprzestrzeniania się choroby. Grzyb po porażeniu liścia stopniowo przerasta jego tkanki, następnie ogonek liściowy i wrasta do pędu oraz szyjki korzeniowej. Im wyższa temperatura to proces ten przebiega szybciej.

Objawy suchej zgnilizny kapustnych, fot. E. Jajor

Stała kontrola plantacji pod względem zdrowotności roślin rzepaku to podstawa uzyskania wysokiej skuteczności ewentualnego zabiegu, a co za tym idzie, satysfakcjonującego plonu. Z uwagi na potencjale wysokie szkody, które może wyrządzić na polu sucha zgnilizna kapustnych plantacje należy często kontrolować oraz śledzić wskazania systemu SPEC. Dzięki temu można w optymalnym momencie zareagować w postaci użycia fungicydu. W przypadku odmian, które charakteryzują się większą odpornością na porażenie przez L. maculans, a jest ich obecnie w KR i CCA kilkadziesiąt, zagrożenie nie jest tak wysokie, ale w tym przypadku z monitoringu nie powinno się również rezygnować. Do takich odmian przykładowo należą: Absolut, Acapulco, Advocat, Aganos, Akilah, Alvaro KWS, Amazon, Ambasador, Anderson, Angelico, Anniston, Arkansas, Artemis, Augusta, Aurelia, Condor, Desperado, DK Exalte, DK Expiro, DK Exporter, DK Exotter, DK Expansion, DK Expression, DK Exstorm, DK Exssence, DK Extract, Dominator, Duke, Dynamic, ES Barroco, ES Cesario, ES Imperio, INV1188, Kicker, LG Areti, LG Arnold, LG Aviron, Luciano KWS, Riccardo KWS, Roberto KWS, Sergio KWS, Stefano KWS, SY Florida, SY Iowa.

Decyzję o zwalczaniu chemicznym można podjąć opierając się na dokładnej i częstej lustracji plantacji oraz dobrej znajomości symptomów porażenia, zwłaszcza gdy panują korzystne warunki do rozwoju grzybów chorobotwórczych. Warunki takie to dodatnie temperatury (pow.5°C) w okresie jesieni oraz podwyższona wilgotność, czyli obecność wody w postaci deszczu, rosy lub mgły. Zaobserwowanie już niewielkich zmian chorobowych na 15% roślin jest sygnałem do wykonania zbiegu. Przy podejmowaniu decyzji o zabiegu opryskiwania przy użyciu fungicydu ma znaczenie też monitoring uwalniania się zarodników workowych grzybów Leptosphaeria spp. Wykonywany jest on na podstawie ilości zarodników zarejestrowanych przez pułapki wychwytujące np. przez pułapkę Burkarda (SPEC). Gdy stwierdza się wysokie stężenie zarodników sprawców choroby w powietrzu, zwłaszcza przy dogodnych warunkach do rozwoju infekcji, ustala się termin zabiegu.

Sprawcę suchej zgnilizny kapusty zwalczać się powinno przede wszystkim jesienią, w fazie 4-6 liści właściwych, w celu zahamowania pierwotnych infekcji oraz rozwoju patogena w liściach, a następnie w szyjkach korzeniowych.

Możliwości jest wiele, jednak ilość dostępnych substancji czynnych z różnych grup chemicznych jest czynnikiem ograniczającym. Wśród fungicydów dominują środki głównie zawierające s.cz. z grupy triazole, czyli tebukonazol, metkonazol, protiokonazol i difenokonazol. Przy okazji zwalczania suchej zgnilizny kapustnych z powodzeniem można ograniczyć występowanie innych ważnych chorób rzepaku w tym czasie, a mianowicie czerni krzyżowych i szarej pleśni.

Jeden z zarejestrowanych do zwalczania suchej zgnilizny kapustnych środków jest biofungicydem, jego substancją czynną są oospory organizmu grzybopodobnego Pythium oligandrum. Trzeba jednak pamiętać, że skuteczność ochrony biologicznej jest niższa w porównaniu do ochrony chemicznej, ale stosowanie tej ochrony doskonale wpisuje się w strategię ”Zielonego Ładu”.

Środki ochrony roślin Substancja czynna / zawartość** Dawka
[kg (l)/ha]
Sucha zgnilizna kapustnych Czerń krzyżowych Szara pleśń
Albion 240 EC protiokonazol (80 g/l),
tebukonazol (160 g/l)
0,75 l/ha + +
Amistar Gold Max azoksystrobina

(125 g/l),

difenokonazol

(125 g/l)

1,0 l/ha +
Angle azoksystrobina

(125 g/l),

difenokonazol

(125 g/l)

1,0 l/ha +
Artemid protiokonazol (80 g/l),
tebukonazol (160 g/l)
0,75 l/ha + +
Bajlando 500 SC* tiofanat metylowy (500 g/l) 1,2 l/ha + + +
Basior 300 EC protiokonazol (300 g/l) 0,6 l/ha +
Bicanta azoksystrobina

(125 g/l),

difenokonazol

(125 g/l)

1,0 l/ha +
Bogota 240 EC protiokonazol (80 g/l),
tebukonazol (160 g/l)
0,75 l/ha + +
Bounty 430 SC tebukonazol (430 g/l) 0,45 l/ha + + +
Cambio metkonazol (60 g/l) 0,7–1,0 l/ha + + +
Cantus boskalid

(500 g/kg)

0,2-0,5 kg/ha +
Caramba 60 SL metkonazol (60 g/l) 0,7–1,0 l/ha + + +
Cersus boskalid

(500 g/kg)

0,2-0,5 kg/ha +
Caryx 240 SL chlorek mepikwatu (210 g/l), metkonazol (30 g/l) 1,0 l/ha + +
Clayton Tabloid EW tebukonazol (250 g/l) 0,75 l/ha + + +
Clayton Tebucon 250 EW tebukonazol (250 g/l) 0,5 l/ha + +
Conatra 60 EC metkonazol (60 g/l) 0,7–1,0 l/ha + + +
Corinth 240 EC protiokonazol (80 g/l),
tebukonazol (160 g/l)
0,75 l/ha + +
Dąb 250 EW tebukonazol (250 g/l) 0,75 l/ha + +
Darcos 250 EW tebukonazol (250 g/l) 0,75 l/ha + + +
Denver 240 EC protiokonazol (80 g/l),
tebukonazol (160 g/l)
0,75 l/ha + +
Domnic 250 EW tebukonazol (250 g/l) 0,75 l/ha + +
Erasmus 250 EW tebukonazol (250 g/l) 0,75 l/ha + + +
Fezan tebukonazol (250 g/l) 0,5 l/ha
Fieldstar 60 SL metkonazol (60 g/l) 0,7–1,0 l/ha + + +
Furtado 250 EW tebukonazol (250 g/l) 0,5–0,75 l/ha + +
Hades 250 EW tebukonazol (250 g/l) 0,5 l/ha + +
Hajduk 250 EW tebukonazol (250 g/l) 0,5–0,75 l/ha +
Helicur 250 EW tebukonazol (250 g/l) 0,5–0,75 l/ha + +
Horizon 250 EW tebukonazol (250 g/l) 0,5 l/ha + +
Judym 300 EC protiokonazol (300 g/l) 0,6 l/ha +
Kanonik 300 EC protiokonazol (300 g/l) 0,6 l/ha +
Kosa 250 EW tebukonazol (250 g/l) 0,75 l/ha + +
Magnello 350 EC difenokonazol (100 g/l), tebukonazol (250 g/l) 0,8 l/ha +
Maxior difenokonazol (100 g/l), tebukonazol (250 g/l) 0,8 l/ha +
MetcoGuard metkonazol (60 g/l) 0,7–1,0 l/ha + + +
Metfin metkonazol (60 g/l) 0,7–1,0 l/ha + + +
Metkon metkonazol (60 g/l) 0,7–1,0 l/ha + + +
Metkon 100 SL metkonazol (100 g/l) 0,4 l/ha +
Mezzuri 100 SL metkonazol (100 g/l) 0,4 l/ha +
Micosar 60 SL metkonazol (60 g/l) 0,7–1,0 l/ha + + +
Mystic 250 EC tebukonazol (250 g/l) 0,75
l/ha
+ +
Orius Extra 250 EW tebukonazol (250 g/l) 1,0 l/ha + +
Patronius 250 EW tebukonazol (250 g/l) 1,0 l/ha + +
Plexeo 60 EC metkonazol (60 g/l) 0,7–1,0 l/ha + + +
Podstawa 300 EC protiokonazol (300 g/l) 0,6 l/ha +
Polygreen Fungicyde WP oospory Pythium oligandrum 0,1 kg/ha +
Procer 300 EC protiokonazol (300 g/l) 0,6 l/ha +
Promino 300 EC protiokonazol (300 g/l) 0,6 l/ha +
Protebul 240 EC protiokonazol (80 g/l),
tebukonazol (160 g/l)
0,75 l/ha + +
Riza 250 EW tebukonazol (250 g/l) 1,0 l/ha + + +
Sendo 60 EC metkonazol (60 g/l) 0,7–1,0 l/ha + + +
Sirena 60 EC metkonazol (60 g/l) 0,7–1,0 l/ha + + +
Simveris metkonazol (60 g/l) 0,7–1,0 l/ha + + +
Sintop 500 SC* tiofanat metylowy (500 g/l) 1,2 l/ha + + +
Spartakus metkonazol (60 g/l) 0,7–1,0 l/ha + + +
Sparta 250 EW tebukonazol (250 g/l) 1,0 l/ha + + +
Spekfree 430 SC tebukonazol (430 g/l) 0,45 l/ha + + +
Starpro 430 SC tebukonazol (430 g/l) 0,45 l/ha + + +
Suprax difenokonazol (250 g/l), paklobutrazol (125 g/l) 0,3 l/ha + +
Syrius 250 EW tebukonazol (250 g/l) 1,0 l/ha + +
Tarcza Łan 250 EW tebukonazol (250 g/l) 0,75 l/ha + +
Tarcza Łan Extra 250 EW tebukonazol (250 g/l) 0,5-0,75 l/ha +
Tarcza Plus 250 EW tebukonazol (250 g/l) 0,5-0,75 l/ha +
Tartaros 300 EC protiokonazol (300 g/l) 0,6 l/ha +
Tauron 240 EW protiokonazol (80 g/l),
tebukonazol (160 g/l)
0,75 l/ha + +
Taxon 375 SC difenokonazol (250 g/l), paklobutrazol (125 g/l) 0,3 l/ha + +
Tebkin 250 EW tebukonazol (250 g/l) 0,75 l/ha + +
Tebu 250 EW tebukonazol (250 g/l) 0,5-0,75 l/ha + +
Tebucur tebukonazol (250 g/l) 0,5 l/ha + +
TebuGuard Plus tebukonazol (430 g/l) 0,45 l/ha + + +
Tebuprotin 240 EC protiokonazol (80 g/l),
tebukonazol (160 g/l)
0,75 l/ha + +
Tebusha 250 EW tebukonazol (250 g/l) 0,75 l/ha + +
Tilmor 240 EC protiokonazol (80 g/l),
tebukonazol (160 g/l)
0,75 l/ha + +
Teodor 240 EC protiokonazol (80 g/l),
tebukonazol (160 g/l)
0,75 l/ha + +
Tiptop 500 SC* tiofanat metylowy (500 g/l) 1,2 l/ha + + +
Tiofan 500 SC* tiofanat metylowy (500 g/l) 1,2 l/ha + + +
Tiofanat Metylowy 500 SC* tiofanat metylowy (500 g/l) 1,2 l/ha + + +
Tobias-Pro 250 EW tebukonazol (250 g/l) 0,5 l/ha + +
Toledo 250 EW tebukonazol (250 g/l) 0,75 l/ha + + +
Toledo Extra 430 SC tebukonazol (430 g/l) 0,45 l/ha + + +
Topen 375 SC difenokonazol (250 g/l), paklobutrazol (125 g/l) 0,3 l/ha + +
Toprex 375 SC difenokonazol (250 g/l), paklobutrazol (125 g/l) 0,3 l/ha + +
Topsano 500 SC* tiofanat metylowy (500 g/l) 1,2 l/ha + + +
Topsin M 500 SC* tiofanat metylowy (500 g/l) 1,2 l/ha + + +
Trion 250 EW tebukonazol (250 g/l) 0,5-0,75 l/ha + +
Trident 375 SC difenokonazol (250 g/l), paklobutrazol (125 g/l) 0,3 l/ha + +
Toprek 375 SC difenokonazol (250 g/l), paklobutrazol (125 g/l) 0,3 l/ha + +
Troja 250 EW tebukonazol (250 g/l) 1,0 l/ha + + +
Turret 60 metkonazol (60 g/l) 0,7–1,0 l/ha + + +
Tyberius 250 EW tebukonazol (250 g/l) 1,0 l/ha + +
Quadris Gold protiokonazol (80 g/l),
tebukonazol (160 g/l)
0,75 l/ha + +
Ulysses 430 SC tebukonazol (430 g/l) 0,45 l/ha + + +
Ventoux 430 SC tebukonazol (430 g/l) 0,45 l/ha + + +
Victosar 250 EW tebukonazol (250 g/l) 0,5-0,75 l/ha +
Wadera 300 EC protiokonazol (300 g/l) 0,6 l/ha +
X-Met 100 SL metkonazol (100 g/l) 0,4 l/ha +

Przykłady fungicydów zarejestrowanych do zwalczania chorób rzepaku w okresie jesiennym

Ewa Jajor

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany, podajesz go wyłącznie do wiadomości redakcji. Nie udostępnimy go osobom trzecim. Nie wysyłamy spamu.
Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem*.
Please enter your name here
Please enter your comment!

Polityka Prywatności