Chrońmy cebulę przed mączniakiem rzekomym

0
1517

Cebula jest warzywem dość powszechnie uprawianym w Polsce. Niestety jak większość gatunków roślin warzywnych podlega prawom natury jakie stanowią liczne choroby pochodzenia infekcyjnego. Dosyć liczna jest grupa patogenów odglebowych powodujących poważne choroby cebuli, jednak do najgroźniejszych chorób należy mączniak rzekomy cebuli, porażający część nadziemną. Chorobę ta powoduje organizm grzybopodobny do niedawna zaliczany do grzybów.

Mączniak rzekomy cebuli dlatego jest taką poważną chorobą, ponieważ w okresie jej epidemii może powodować całkowite zamieranie liści cebuli powodując znaczne straty gospodarcze. Sprawcą choroby jest Peronospora destructor, organizm niezwykle patogeniczny, o niebywałej sile infekcyjnej w stosunku do cebuli. Jaki jest jego cykl rozwojowy? Patogen należy do tak zwanych pasożytów bezwzględnych, czyli takich, które poza rośliną żywicielską nie mogą egzystować, na przykład w glebie, czy na resztkach roślinnych. Zimuje grzybnia w cebulach wysadkowych, w dymce lub w roślinach żywych, które zostały na jesieni zakażone i w okresie zimowym grzybnia jest w stanie w takich roślinach przeżyć.

Wszyscy wiemy, że pewne odmiany cebuli uprawia się z siewu jesiennego i właśnie takie rośliny są w stanie przezimować grzybnię Peronospora destructor w swojej tkance. Zakażone cebule wysadkowe oraz porażona dymka, po ich wysadzeniu w pole w okresie wiosennym stają się groźnym źródłem infekcji pierwotnej. Wyobraźmy sobie plantację cebuli nasiennej, którą założono wysadzając cebulę wysadkową, wśród której znajdują się pojedyncze egzemplarze chorych cebul. Po pewnym czasie w okresie wybijania liści można już odróżnić cebule zakażone przez Peronospora destructor, ponieważ takowe wykazują typowe objawy infekcji pierwotnej. Liście są jaśniejsze, łukowato wygięte do dołu a cały pokrój rośliny jest zahamowany. Jeżeli pogoda jest chłodna i wilgotna, to na takich liściach pojawia się warstwa zarodnikującej grzybni. Z aparatów szparkowych liści wyrastają tak zwane konidiofory, na końcach których tworzą się zarodniki konidialne. Zarodnikowanie na tych liściach możemy zauważyć nawet gołym okiem w postaci szarawego nalotu, chociaż lupa bardziej ułatwi obserwację. Zarodniki z tych roślin zostają rozsiewane na sąsiednie rośliny i jeżeli jest temperatura w granicach 10-12oC i na roślinach tworzy się rosa, to wokoło tej rośliny po 7-10 dniach będzie można zauważyć gniazdo roślin z objawami mączniaka rzekomego cebuli, czyli na liściach podłużne przejaśnienia z towarzyszącym szarym nalotem zarodników konidialnych. Tego typu objawy należą do tak zwanych infekcji wtórnych.

Podobny schemat łańcucha infekcyjnego występuje na plantacjach cebuli z dymki, jeśli tam wysadzona zostanie porażona roślina prze P. destructor. Jeśli tak opisane plantacje nasienne i cebuli z dymki znajdą się w sąsiedztwie cebuli z siewu wiosennego, to stanowią dla takowej bardzo duże zagrożenie mączniakiem rzekomym. Dlatego ważne jest unikanie lokalizacji uprawy cebuli w pobliżu upraw zagrożonych mączniakiem a także przestrzegać selekcji cebul wysadkowych i dymki. Plantatorzy cebuli doskonale wiedzą, że w wielu przypadkach nie zawsze jest to wykonalne. Dlatego najbardziej radykalną metodą ochrony cebuli przed mączniakiem rzekomym jest odpowiedni system skutecznej chemicznej ochrony. Podstawa tego systemu jest sygnalizacja choroby potrzebna do precyzyjnego opryskiwania cebuli skutecznymi fungicydami w momencie zagrożenia.

Jednym z najbardziej skutecznych fungicydów do ochrony cebuli przed mączniakiem rzekomym jest Amistar 250 SC. Jako środek nowoczesny wykazuje właściwości wgłębne (częściowo wnika do tkanki liścia cebuli) i systemiczne (krąży z sokami w całej roślinie). Amistar 250 SC zawiera azoksystrobinę, związek wykazujący szerokie spektrum grzybobójczego działania w stosunku do wielu gatunków organizmów grzybowych i grzybopodobnych, w tym także do Peronospora destructor. Jego systemiczny i wgłębny charakter pozwala, że Amistar 250 SC jest w stanie zahamować rozwój mączniaka nawet w początkowym jego stadium rozwoju. Preparat stosuje się przeciwko mączniakowi rzekomemu na cebuli w dawce 0,8 l/ha, przy dawce cieczy 700 l/ha. Jak wspomniałem najbardziej optymalny moment opryskiwania roślin przypada na okres sygnalizacji zagrożenia cebuli przez tę chorobę dokonywany za pośrednictwem mediów. Mniej precyzyjnym terminem jest moment po zauważeniu pierwszych objawów choroby na plantacji cebuli nasiennej, z dymki lub tak zwanej ozimej (cebula z siewu jesiennego). Zgodnie z zasadami Dobrej Praktyki Ogrodniczej poleca się stosowanie Amistaru 250 SC nie więcej niż trzy razy w sezonie i przemiennie z innymi środkami zawierającymi chlorotalonil (na przykład Bravo 500 SC), metalaxyl (Ridomil Gold MZ 67,8 WG) czy cymoksanil (Curzate M 72,5 WP, Tosca 72,5 WP). W wykazie środków polecanych do ochrony cebuli przed mączniakiem rzekomym w Polsce jest do dyspozycji ponad 20 różnych fungicydów. Środki o działaniu systemicznym i wgłębnym proponuję stosować w okresie dużego zagrożenia i obecności mączniaka rzekomego na plantacjach. Środki typu zapobiegawczego powinno się stosować zanim nastąpi infekcja roślin (ważne jest śledzenie sygnalizacji tej choroby, aby nie przeoczyć infekcji) lub w okresach pogody ciepłej i suchej. Ponieważ cebula z racji pionowych liści i pokrywy woskowej jest wyjątkowo trudnym gatunkiem warzywa do całkowitego pokrycia liści opryskiwanym fungicydem, powinno się dodawać zalecane środki zwiększające przyczepność. Wówczas ciecz zawierająca Amistar 250 SC doskonale pokryje liście cebuli powodując skuteczne zabicie pasożytującej grzybni lub zabezpieczenie roślin przed infekcją zarodnikami konidialnymi.