Biegunki u cieląt

Biegunki u cieląt są najczęstszą przyczyną upadków w ciągu pierwszych miesięcy życia. Cielęta po urodzeniu wykazują słabą odporność immunologiczną, są podatne na infekcje bakteryjne i wirusowe. Zachorowania występują najczęściej w okresie zimowym i wiosennym. Obecnie na rynku jest bogata oferta szczepionek i preparatów leczniczych, lecz najważniejsza jest wczesna diagnoza.

Bezpośrednią przyczyną zachorowań na biegunkę są infekcje bakteryjne (Salmonelloza, Escherichia coli), wirusowe, jak i choroby pasożytnicze, np. spowodowane przez nicienie. Escherichia coli K-99 najczęściej wywołuje biegunki w pierwszych dniach po urodzeniu. Bakterie namnażają się w przewodzie pokarmowym, wydzielają toksyny, które prowadzą do utraty płynów i elektrolitów. Wirusowe biegunki wywołują głównie Rotawirusy, uszkadzają one komórki odpowiedzialne za trawienie i wchłanianie mleka. W efekcie, duża utrata płynów prowadzi do odwodnienia i kwasicy. Cryptosporidioza jest to choroba wywołana przez pasożyt, oocysty pobrane, np. z brudną wodą dostają się do komórek, uszkadzają je, osłabiają trawienie i absorbowanie składników pokarmowych. Prowadzi to do utraty elektrolitów i zachwiania pH. Pośrednią przyczyną zachorowań na biegunkę są warunki zootechniczne. Zagrożenie zachorowania wzrasta wraz z koncentracją drobnoustrojów chorobotwórczych w otoczeniu, co jest związane z utrzymaniem czystości ścian, boksów, z jakością powietrza, szczególnie odpowiednią temperaturą i wilgotnością. Czynnikiem zwiększającym ryzyko zachorowań są trudne porody, zły stan zdrowotny krów, nadmierne spożycie mleka, stres, błędy żywieniowe u krów, niedostateczny dostęp do siary. Wszystkie te czynniki bezpośrednio nie wywołują biegunek, ale przez to, że obniżają odporność cieląt, stwarzają ryzyko zachorowania.
Poszczególne formy biegunek są trudne do rozróżnienia. Do ogólnych objawów zaliczamy:
suchość śluzówek, zapadanie oczu, spada temperatura ciała, skóra traci elastyczność. Cielęta stają się słabsze, mają trudności ze wstawaniem i ssaniem. Im większe odwodnienie i utrata elektrolitów tym objawy się nasilają.
W celu zapobiegania biegunkom zaleca się podanie siary z zawartością 100 g immunoglobulin w pierwszych godzinach życia. W praktyce cielęta otrzymują za mało immunoglobulin w siarze, przez to są podatne na zachorowania. Często niedawno wprowadzone krowy lub jałówki do obory, nie zdążą wykształcić przeciwciał zabezpieczających przed drobnoustrojami w danej oborze. Po wcześniejszym rozpoznaniu bakteriologicznym i wirusologicznym stada, szczepi się krowy przeciw drobnoustrojom występującym w stadzie. Jednak, żeby ta metoda była skuteczna musi być zagwarantowane prawidłowe pojenie cieląt siarą. Zalecane jest też, w ciągu pierwszych dni życia, dodawanie wcześniej zebranej siary do mleka lub preparatów mlekozastępczych. Przeciwciała zawarte w siarze osłabiają zarazki i obniżają infekcję. Można cielętom również podawać doustnie antybiotyki, jednak jako efekt uboczny zaburzają one prawidłową mikroflorę przedżołądków.
Na zmniejszenie zagrożenia zachorowań na biegunkę ma ogromny wpływ odpowiedni poziom higieny w oborze. Ważne jest prawidłowe mycie i dezynfekcja pomieszczeń, dbanie o higienę stanowisk porodowych, aby do zakażenia nie dochodziło bezpośrednio po urodzeniu. Zbyt nagłe zmiany w sposobie żywienia i stres zwiększają ryzyko zachorowania. Zwierzęta chore należy izolować od pozostałych i poddać odpowiedniemu leczeniu.
Prawidłowa i szybka diagnoza choroby zapewnia szybkie i skuteczne leczenie. Bardzo ważne jest ustalenie przyczyny biegunek, czy są one wywołane przez jeden czynnik, czy istnieją czynniki pośrednie, mające również duży wpływ na przebieg choroby. Najczęściej biegunki wywoływane są przy współdziałaniu kilku różnych czynników.

Natalia Ławniczak