Akademia Żywienia Roślin: Jak rozpoznać niedobór i nadmiar żelaza?

fot. M. S. Brodowska

Żelazo odgrywa istotną rolę we wzroście i rozwoju roślin. Wpływa na transport elektronów zachodzący podczas procesu fotosyntezy i oddychania tkankowego oraz na syntezę chlorofilu. Reguluje redukcję azotanów i wiązanie azotu elementarnego, a także jest aktywatorem enzymów rozkładających nadtlenki. Przyswajalność żelaza dla roślin zależy od odczynu gleby i ulega zmniejszeniu wraz ze wzrostem pH oraz od potencjału oksydacyjno-redukcyjnego.

Objawy niedoboru żelaza w roślinach

Objawy niedoboru żelaza obserwowane są na roślinach występujących na glebach, które powstały ze skał wapiennych (chloroza wapienna), na przykład rędzinach czy pararędzinach. Mogą również występować na roślinności rosnącej na glebie świeżo zwapnowanej. Czynnikami wpływającymi na niedobór żelaza w roślinach są między innymi: niskie temperatury gleby panujące w okresie wczesnowiosennym, utrudniające pobieranie wody i składników pokarmowych przez system korzeniowy roślin oraz okresowe niedobory wody czy zasadowy odczyn gleby. Niedobór żelaza może być również związany z nadmiarem manganu w glebie oraz może go potęgować duża zawartość fosforu przyswajalnego w środowisku wzrostu roślin.

Rośliny charakteryzują się zróżnicowaną podatnością na niedobór żelaza w glebie. Uzależniona jest ona między innymi od ich zdolności do pobierania tego mikroskładnika z gleb wapiennych, która jest zdecydowanie większa w przypadku roślin wapnolubnych. U odmian roślin tego samego gatunku może występować różna wrażliwość na niedobór żelaza. W przypadku niektórych roślin obserwuje się zwiększenie rozpuszczalności tego pierwiastka w sąsiedztwie korzeni, w efekcie wydzielania jonów H+. Spośród roślin rolniczych dużą wrażliwością na niedobór żelaza charakteryzują się pszenica, kukurydza, ryż, len i lucerna. Wrażliwe na niedobór tego pierwiastka są również drzewa i krzewy owocowe oraz niektóre warzywa, zwłaszcza pomidory, ogórki, sałata, szpinak oraz bób i fasola.

Skutkiem niedoboru żelaza jest zahamowanie procesów oksydoredukcyjnych w roślinie, osłabienie procesu fotosyntezy oraz gromadzenie się nadtlenków wodoru. Charakterystycznymi objawami niedoboru tego mikroelementu są zmiany chlorotyczne obejmujące młodsze liście, gdyż pierwiastek ten nie przemieszcza się z liści starszych do młodszych. Przy silnym niedoborze dochodzi do żółknięcia wierzchołków roślin oraz liści. Niekiedy przybierają one barwę białawą. Następuje zamieranie wierzchołków wzrostu oraz spadek plonu użytkowego roślin.

Objawy nadmiaru żelaza w roślinach

Szkodliwy dla roślin jest nie tylko niedobór, ale również nadmiar żelaza, który może przyczyniać się do ograniczenia pobierania innych składników pokarmowych, między innymi fosforu. Zatrucie roślin żelazem obserwowane jest przy zawartości tego pierwiastka powyżej 300 mg na kg rośliny. Do objawów nadmiaru tego pierwiastka można zaliczyć zahamowanie wzrostu, intensywne ciemnozielone zabarwienie liści, zasychanie zielonych liści oraz brunatnienie korzeni. Przykładem mogą być pola ryżowe, na których przy nadmiarze żelaza liście roślin pokrywają się brązowymi plamkami, a w późniejszym okresie cała powierzchnia liści przybiera brązowe zabarwienie.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany, podajesz go wyłącznie do wiadomości redakcji. Nie udostępnimy go osobom trzecim. Nie wysyłamy spamu.
Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem*.
Please enter your name here
Please enter your comment!

Polityka Prywatności