Rozpylacze, a jakość oprysku

0
2169

Rozpylacze są jednocześnie najmniejszym i bez wątpienia najważniejszym elementem opryskiwacza, ponieważ decydują o jakości i precyzji wykonania zabiegu opryskiwania. Prawidłowo dobrane, gwarantują skuteczne oraz bezpieczne stosowanie środków ochrony roślin.

Rozpylacze ciśnieniowe

Najczęściej stosowanymi rozpylaczami są ciśnieniowe płaskostrumieniowe oraz wirowe. W ofercie rynkowej producentów występują różne rodzaje tych rozpylaczy do wielu zastosowań. Elementy płaskostrumieniowe zostały zestandaryzowane wg normy ISO, ich wymiary zewnętrzne oraz kolory są ściśle związane z rozmiarami oraz odpowiadającymi im wydatkami cieczy.

Producenci oferują rozpylacze płaskostrumieniowe i wirowe w wersji podstawowej oraz w wersji eżektorowej. Rozpylacze eżektorowe swoją nazwę wzięły od efektu eżekcji, który polega na zassaniu powietrza do cieczy przepływającej przez wąski kanał rozpylacza i mieszaniu cieczy z powietrzem, tuż przed rozpylaniem. Pęcherzyki powietrza zawarte w rozpylanej cieczy uniemożliwiają powstawanie drobnych kropli. Te eżektorowe zalicza się do rozpylaczy ciśnieniowych grubokroplistych. Ograniczają one znoszenie cieczy opryskowej od 50 do nawet 90% w porównaniu do rozpylaczy standardowych.

Rozpylacze płaskostrumieniowe do upraw polowych

Zalecane są one do wykonywania zabiegów w zwartym łanie. Charakteryzują się szerokim kątem rozpylania wynoszącym 110−120°. Na belce opryskiwacza standardowo rozmieszczone są co 50 cm. Zalecane ciśnienie robocze cieczy dla wersji standardowej tych rozpylaczy wynosi od 1,5 do 5 barów. W zakresie rozmiarów 01 do 025 wytwarzają bardzo drobne krople, natomiast w zakresie rozmiarów 06 do 20 krople średnie i grube. Rozpylacze te przeznaczone są do wykonywania zabiegów zwalczających choroby, chwasty i szkodniki w uprawach łanowych przy małych i średnich prędkościach roboczych (4−7 km/h).

Rozpylacze płaskostrumieniowe eżektorowe oferowane są w dwóch wersjach: kompaktowej i długiej. Zakres ciśnień roboczych wersji kompaktowej jest taki sam jak rozpylaczy standardowych, natomiast wersji długiej zakres zalecanych ciśnień jest większy i wynosi od 2 do 8 barów. Rozpylaczami eżektorowymi zabieg można wykonywać także przy dużych prędkościach roboczych (8−12 km/h).

Rozpylacze o podwójnym strumieniu płaskim do upraw polowych

Wytwarzają one dwa strumienie płaskie: jeden odchylony o 30° do przodu oraz drugi odchylony o 30° do tyłu względem kierunku jazdy. Kąt rozpylania obydwu strumieni cieczy wynosi 110−120°. Zalecane są dostosowania w zabiegach powierzchniowych, w których ważne jest dokładne pokrycie liści oraz penetracja łanu. Tego typu rozpylacze dostępne są również w wersji eżektorowej oraz z asymetrycznym kątem odchylenia.

Rozpylacze wirowe

Wytwarzają one strumień w kształcie stożka, pustego wewnątrz. Kąt rozpylania cieczy wynosi zwykle 80−90°. Standardowe rozpylacze wirowe produkują krople bardzo drobne i drobne, natomiast wersje eżektorowe krople grube i bardzo grube. Zwykle tego typu rozpylacze stosowane są w opryskiwaczach sadowniczych.

Dobór rozpylaczy

Biorąc pod uwagę jakość rozpylania cieczy, w doborze rozpylaczy należy kierować się wskazaniami przedstawionymi w katalogach produktów. W tabelach wydatków rozpylaczy przy każdym ciśnieniu w zalecanym zakresie dla każdego rozmiaru w poszczególnych rozmiarach przyporządkowana jest klasa wielkości kropel. Jest ona zaznaczona odpowiednim kolorem wg klasyfikacji ASABE.

Podczas doboru rozpylaczy należy kierować się zależnością wielkości wytwarzanych przez nie kropel do warunków atmosferycznych panujących w czasie wykonywania oprysku, a w szczególności do prędkości wiatru oraz temperatury i wilgotności powietrza. Bowiem warunki pogodowe mają duży wpływ na powodzenie dotarcia środka ochrony roślin do celu oraz jego równomiernego rozprowadzenia na opryskiwanej powierzchni. Wykonywanie zabiegu w niesprzyjających warunkach atmosferycznych niesie ryzyko zakłóceń nanoszenia środka ochrony roślin, czego konsekwencją jest zmniejszone naniesienie oraz pogorszenie rozkładu substancji aktywnej. Doprowadza to do obniżenia skuteczności zabiegu. Ponadto wiatr powoduje znaczne straty cieczy opryskowej przez znoszenie, które oprócz obniżenia skuteczności zabiegu, zanieczyszcza również środowisko.

W Poradniku Dobrej Praktyki Ochrony Roślin zdefiniowano sprzyjające, trudne oraz bardzo trudne warunki wykonywania zabiegu opryskiwania. Za warunki atmosferyczne sprzyjające przyjmuje się prędkość wiatru nie przekraczającą 2 km/h, temperaturę powierza do 20°C oraz wilgotność powietrza powyżej 50%. W warunkach sprzyjających istnieje pełna dowolność doboru rozpylaczy ze względu na wielkość wytwarzanych przez nie kropel.

Przy prędkości wiatru do 4 km/h oraz temperaturze powietrza do 25°C i wilgotności poniżej 50% mamy do czynienia z warunkami dopuszczalnymi. Jednak w takich warunkach należy stosować rozpylacze wytwarzające grube krople lub bardzo grube krople. Bowiem grube krople wykazują mniejszą podatność na znoszenie przez wiatr oraz na odparowanie wody. Zwiększa to szanse na dotarcie kropli do celu oraz dłuższe nawilżenie powierzchni rośliny, a dzięki temu lepsze wnikanie preparatów o działaniu systemicznym. Zastosowanie w tych warunkach rozpylaczy wytwarzających drobne krople wiąże się z obniżeniem naniesienia cieczy opryskowej oraz nierównomiernym jej rozkładem na powierzchni roślin, a w rezultacie z mniejszą statecznością zabiegu.

Często w aspekcie jakości wykonania zabiegu wymienia się stopień pokrycia opryskiwanego obiektu (np. rośliny). Norma ISO definiuje stopień pokrycia powierzchni jako proporcje powierzchni pokrytej cieczą opryskową do całej powierzchni opryskiwanego obiektu. Drobne krople przy sprzyjających warunkach atmosferycznych zapewniają lepsze pokrycie, niż krople grube. Dobre pokrycie zapewnia właściwe działanie środków ochrony roślin o działaniu kontaktowym. Umożliwia to również stosowanie obniżonych dawek cieczy opryskowej na jednostkę powierzchni.

Przy niesprzyjających warunkach atmosferycznych oraz przy dużej prędkości roboczej opryskiwacza drobne krople są bardzo intensywnie znoszone przez wiatr oraz na skutek turbulencji powietrza wywoływanych przez poruszający się opryskiwacz. Z małych kropel również szybko odparowuje woda, co sprawia że do chronionej powierzchni dociera ich dużo mniej niż kropel grubych i pokrywają one mniejszą powierzchnię.