Nawozy wieloskładnikowe w uprawie ziemniaków

0
740

Stosując nawozy wieloskładnikowe zapewniamy roślinie komfort odżywiania się, gdyż wprowadzamy zwykle do gleby jednocześnie wszystkie podstawowe składniki NPK, a nawet Mg i mikroelementy, unikając uszczuplania lub pomijania niektórych składników, jak np. w nawozach jednoskładnikowych.”””

Nawozy wieloskładnikowe to nawozy mineralne zawierające najmniej dwa z trzech głównych składników pokarmowych. Mogą być dwuskładnikowe np. NP, NK, PK i trójskładnikowe (NPK) oraz wzbogacone dodatkiem magnezu, wapnia, siarki, sodu czy mikroelementów. Za stosowaniem nawozów wieloskładnikowych przemawiają: wysoka koncentracja składnika w 100 kg masy towarowej, mniejsze w porównaniu do nawozów jednoskładnikowych nakłady robocizny na różnych etapach stosowania, wysoka efektywność nawożenia na skutek zrównoważonego pobierania podstawowych składników znajdujących się w danym nawozie, znikoma ilość metali ciężkich (Pb, Cd, Ni, Cr), które są uciążliwe dla środowiska glebowego, różne warianty ilościowego udziału N:P:K, a tym samym możliwość dobierania z uwzględnieniem zasobności gleby w fosfor, potas, magnez czy nawet niektórych mikroelementów, długotrwałe zaopatrzenie roślin w azot, który może występować w różnych formach (amonowej, amidowej czy z udziałem inhibitorów nitryfikacji) i udostępniany jest w miarę rozwoju roślin.

W zależności od sposobu produkcji nawozy wieloskładnikowe dzieli się na kompleksowe, złożone i mieszane. Kompleksowe to zawierające przynajmniej dwa z podstawowych składników N, P, K uzyskane na drodze reakcji chemicznej zachodzącej w procesie rozpuszczania lub granulacji. W stanie stałym każda granulka nawozu zawiera wszystkie składniki pokarmowe w deklarowanej zawartości. Nawozy złożone – nawozy z deklarowaną zawartością co najmniej dwóch podstawowych składników N, P, K otrzymane w reakcji chemicznej lub w procesie mieszania lub w wyniku obu tych procesów. Poszczególne granule mogą zawierać składniki nawozowe w różnych proporcjach. Nawozy mieszane – nawozy otrzymywane przez zmieszanie na sucho kilku nawozów, bez udziału reakcji chemicznych.
Szybki postęp w przemyśle chemicznym oraz wzrost zainteresowania rolnictwa nawozami mineralnymi jako jednym z czynników plonotwórczych, przyczyniają się do znacznego rozszerzenia przez przemysł oferty asortymentowej nawozów wieloskładnikowych. Do zalecanych w uprawie ziemniaka zaliczyć należy m.in.: Amofoski (NPK, NPK+Mg+B), Agrafoski PK (20-30, 16-36), Fosforan amonu, Hydrofoska 16-16-16, Hydro Plony (5-10-35, 6-14-26, 6-14-22, 14-10-18, 8-11-22), Kemira Solanum 14, Lubofoski (4-12-12, 4-12-12 z borem, 5-10-15, 3,5-10-20), Luboplony (4, NPK), Lubofosy (12, PK), Polidap NP, Polifoski (4, 5, 6, 12, M-MAKS, PK20, V, S), Polimag 405, Potafoska magnezowa, SuproFoski (14, 20, 20B, 22), SuproFos 25, Unifoska 0,1, Wiking 14-14-21, Yarafoska 21-6-11.

Do zastosowania w uprawie ziemniaków najbardziej wartościowe są nawozy z dużym udziałem potasu, co wynika z wysokich wymagań tej rośliny w odniesieniu do tego składnika. Wielkość dawki nawozu wieloskładnikowego powinna wynikać z aktualnej zasobności gleby, głównie w fosfor, potas i magnez. Przy znanej zasobności gleby w te składniki wybieramy odpowiedni nawóz wieloskładnikowy o takim składzie chemicznym, który pozwala nam zaoszczędzić jeden z tych składników. Zwykle ten, który znajduje się w glebie w największej ilości np. potas czy fosfor. Przy nieznanej zasobności gleby w fosfor i potas należy zastosować ogólne zasady poprawnego nawożenia, przyjmując, że dla ziemniaków jadalnych proporcja składników N:P:K powinna wynosić 1:1:1,5, a dla ziemniaków skrobiowych 1:1;1,3-1,5. W pierwszej kolejności należy ustalić dawkę azotu, a następnie, proporcjonalnie w stosunku do tego składnika, określić wysokość dawki nawozu z udziałem fosforu i potasu.
Nawozy wieloskładnikowe mogą być stosowane w całości zarówno jesienią (gleby cięższe, mniej przepuszczalne) lub wiosną (gleby lekkie, przepuszczalne, zlokalizowane w rejonach o większych opadach) do kompleksowego (pełnego) nawożenia ziemniaków. Większość z oferowanych nawozów wymaga jedynie uzupełnienia azotu. Uzupełniającą dawkę azotu można zastosować przed sadzeniem ziemniaków, najlepiej w formie mocznika lub w okresie tuż przed wschodami ziemniaków, najlepiej w formie saletry amonowej.

Niektóre nawozy wieloskładnikowe były przedmiotem podjętych badań w Instytucie Hodowli i Aklimatyzacji Roślin, Oddział Jadwisin, w warunkach gleby lekkiej nawożonej obornikiem – 25 t/ha. Działanie nawozów odnoszono do takich samych dawek powszechnie stosowanych nawozów jednoskładnikowych (sól potasowa 57% K2O, superfosfat potrójny oraz mocznik lub saletra amonowa). Aby uzyskać wyrównany poziom azotu w poszczególnych nawozach, niektóre z nich uzupełniono częściowo lub w całości tym składnikiem. Wszystkie nawozy stosowano wiosną przed sadzeniem ziemniaków, a uzupełniające dawki azotu również przed wschodami roślin ziemniaka.

Tabela. Wpływ rodzaju nawozów na plon ziemniaków i zawartość skrobi w bulwach. IHAR-PIB Oddział Jadwisin.

Rodzaj nawozu

Plon bulw w t z ha

% skrobi

Superfosfat potr.+sól potasowa+mocznik

34.0

16.3

Polifoska 6+mocznik

33.9

16.0

Polifoska 12

34.9

16.3

Polimag 305+mocznik

34.8

16.1

Superfosfat potr.+sól potasowa+saletra am.

Kemira Solanum

42.8

43.2

12.4

12.7

Superfosfat potr.+sól potasowa+saletra am.

Agravita+saletra am.

40,2

41,2

11,1

11,9

Superfosfat potr.+sól potasowa+saletra am.

36,8

14,7

Agrafoska+saletra am.

38,0

15,1

Amofoska+saletra am.

39,3

15,1

Amofosmag+saletra am.

38,7

15,1

Na podstawie przeprowadzonych badań polowych stwierdzono, że nawozy wieloskładnikowe, przy zachowaniu zasad prawidłowej agrotechniki, wykazały pełną przydatność w nawożeniu ziemniaków. Godnymi polecenia spośród przebadanych nawozów wieloskładnikowych są Polifoska 12 (NPK 12-12-12), szczególnie na gleby o wyrównanym poziomie fosforu i potasu oraz Kemira Solanum (NPK 14-7-21), na gleby o wysokiej zawartości fosforu. Nawozy te umożliwiają wysiew całości przewidzianej dawki azotu, fosforu i potasu za jednym przejazdem przed sadzeniem ziemniaków. Rozpatrując warianty cenowe nawozów jedno- i wieloskładnikowych stwierdza się, że ekwiwalentna cena 1 kg NPK w nawozach wieloskładnikowych może być nieco wyższa niż w nawozach jednoskładnikowych, ale niewspółmiernie niższa jest biorąc pod uwagę nakłady ponoszone przy stosowaniu nawozów jednoskładnikowych (koszty transportu, mieszania, wysiewu).