Wysłodki buraczane – cenna pasza nie tylko dla krów

Dawka pokarmowa z udziałem wysłodków prasowanych wpływa korzystnie na obniżenie poziomu mocznika w mleku. Ze względu na dużą zawartość wapnia w stosunku do fosforu, nie należy ich stosować w żywieniu krów zasuszonych.

Wysłodki buraczane są pozostałością w procesie powstawania cukru. Stanowią je rozdrobnione buraki cukrowe, z których wcześniej wyługowano wodą cukier i składniki rozpuszczalne w wodzie. Takie wysłodki zawierają około 90% wody.

Dla celów żywienia zwierząt mogą być poddawane procesowi prasowania, suszenia lub melasowania.
Wysłodki z racji skali produkcji cukru w naszym kraju z buraków cukrowych stanowią istotny pod względem objętości, produkt odpadowy. Plantator za tonę dostarczonych buraków otrzymuje 450-500 kg wysłodków mokrych. Z racji swojego składu (Tab.) mogą być cenną paszą dla przeżuwaczy i koni, w mniejszym stopniu dla trzody chlewnej. Z danych wynika, że sucha masa wysłodków składa się głównie z węglowodanów, które stanowią 80% jej ilości. Tłuszcz występuje w ilościach śladowych, zaś związki azotowe składają się głównie z białka właściwego, inne bowiem frakcje zostały wymyte w procesie dyfuzji cukru. Węglowodany strukturalne – włókno surowe, składa się głównie z pektyn, celulozy i hemicelulozy, które mogą stanowić od 10 do 30% suchej masy. Wymienione węglowodany są trawione przez florę żwacza (przeżuwacze) lub jelita ślepego i grubego (konie, trzoda chlewna).

Tab. Zawartość składników i wartość pokarmowa wysłodków buraczanych.

Wykorzystanie wysłodków mokrych do skarmiania zwierzętami jest możliwe tylko podczas kampanii cukrowniczej. Pamiętać jednak trzeba, że wysłodki mokre charakteryzują się małą wartością energetyczną, zaś transport tego surowca wiąże się z dużym wyciekiem wody, zaś jego przechowywanie przysparza znaczne trudności. Z tych powodów wysłodki buraczane mokre są coraz rzadziej stosowane w żywieniu zwierząt. Oprócz bieżącego skarmiania, głównie bydłem, znaczne ilości przeznacza się do produkcji kiszonek. Optymalnymi dawkami dobowymi tego rodzaju wysłodków jest 40-50 kg dla bydła opasowego, oraz 20-25 kg dla krów mlecznych. Nie należy stosować tego rodzaju paszy do żywienia jałówek i krów wysoko cielnych. Również krowy w okresie poporodowym nie powinny otrzymywać zbyt dużych ilości wysłodków mokrych. W okresie tym, zdecydowanie lepsze są wysłodki prasowane, o wyższej zawartości suchej masy. Dla koni roboczych zaleca się stosowanie wysłodków mokrych po wymieszaniu z sieczką w ilości do 5 kg. Trzodzie chlewnej z kolei, wyjątkowo można podawać tego rodzaju wysłodki w ilości do 2 kg dziennie, po wcześniejszym uparowaniu. Dawki pokarmowe w skład których wchodzą wysłodki mokre należy uzupełniać mieszankami mineralnymi.

Wysłodki buraczane mokre można również zakiszać. Z racji wysokiej zawartości wody oraz niskiego poziomu cukru, proces ten jednak przebiega trudno. Należy wcześniej zaszczepiać je bakteriami kwasu mlekowego oraz dodawać melasę w ilości 1-2%. Przy zakiszaniu wysłodków mokrych można też dodawać pasze objętościowe suche (plewy, słoma pocięta na sieczkę) w ilości nie przekraczającej 10% (w stosunku wagowym). Zasada zakiszania wysłodków buraczanych jest taka sama, jak w przypadku zielone. Należy zwrócić uwagę na dokładne ugniatanie i przykrycie.

O wiele wygodniejszą formą (postacią) do stosowania dla celów paszowych są wysłodki prasowane. Poddane temu procesowi tracą część wody. Ich sucha masa po takim zabiegu waha się od 20 do 24%, zaś plantator za dostarczoną tonę buraków cukrowych dostaje 227 kg takich wysłodków. Wysłodki prasowane cechują się puszystą strukturą, biało-żółtym zabarwieniem, przyjemnym (chlebowym) zapachem, zaś podczas transportu nie wycieka z nich woda (niższe koszty transportu). Cechują się wyższą wartością energetyczną (patrz tab.), dużą ilością pektyn oraz umiarkowanym rozkładem białka w żwaczu. Powinny być skarmione w okresie jednego tygodnia. Dłuższe przechowywanie wymaga uprzedniej ich konserwacji.

Wysłodki prasowane są obecnie najtańszą pasza objętościową w naszym kraju. Są bardzo dobrym komponentem dawek pokarmowych, szczególnie dla krów mlecznych oraz bydła opasowego. Te pierwsze, w okresie żywienia zimowego może otrzymywać dziennie 25-35 kg wysłodków prasowanych, zaś w okresie żywienia letniego 5-15 kg. Bydło opasowe, odpowiednio 15-25 kg oraz 5-10 kg wysłodków prasowanych dziennie. Mogą być też stosowane w żywieniu loch luźnych i nisko prośnych oraz tuczników. W tym przypadku, odpowiednio zaleca się stosowanie następujących dawek dobowych: 5-7,5 kg oraz 2,5-3 kg.
Ze względu na dużą zawartość pektyn i hemicelulozy wysłodki prasowane mogą stanowić dobre uzupełnienie dla kiszonek z traw lub roślin motylkowych, charakteryzujących się nadmierną podatnością białka na rozkład w żwaczu. Taki zestaw pasz może zapewnić prawidłową syntezę białka mikroflory w żwaczu. Ponadto, dawka pokarmowa z udziałem wysłodków prasowanych wpływa korzystnie na obniżenie poziomu mocznika w mleku. Ze względu na dużą zawartość wapnia w stosunku do fosforu, wysłodki prasowane nie należy stosować w żywieniu krów zasuszonych.